Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

भरद्वाजेश्वरं लिंगं स्थापितं सुमनोहरम् । तत्र कृत्वा सरो रम्यं परां मुदमवाप्तवान्

Transliteration

bharadvājeśvaraṃ liṃgaṃ sthāpitaṃ sumanoharam | tatra kṛtvā saro ramyaṃ parāṃ mudamavāptavān

Translation

Ia menegakkan liṅga yang indah dan memikat, bernama Bharadvājeśvara. Di sana ia menciptakan telaga yang menawan, lalu meraih sukacita tertinggi.

Word by Word

• भरद्वाजेश्वरम्: Bharadvājeśvara
• भरद्वाजेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भरद्वाज + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—भरद्वाजस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्थापितम्: installed
• स्थापितम्: Kriya (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् → स्थापि; स्थापित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः—‘installed’

• सुमनोहरम्: very beautiful
• सुमनोहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—सु-मनोरमः/मनोहरः (कर्मधारय/उपपद)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive); धातुः—कृ

• सरः: a lake
• सरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (सरः = सरस्-शब्दस्य द्वितीया एकवचन)

• रम्यम्: lovely
• रम्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पराम्: supreme/great
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मुदम्: joy
• मुदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अवाप्तवान्: obtained
• अवाप्तवान्: Kriya (Main predicate)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु) → अवाप्त (कृदन्त)
• Form: क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘obtained’

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bharadvājeśvara-saras

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A beautiful liṅga shrine labeled Bharadvājeśvara is consecrated; beside it a newly formed charming lake glitters; the founder’s face shows serene, fulfilled joy.

Characters & Entities

• Bharadvājeśvara
• Śiva (liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Creating sacred infrastructure—liṅga-pratiṣṭhā and a tīrtha—becomes a direct cause of exalted joy and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The kṣetra where the Bharadvājeśvara liṅga is established and a beautiful lake (saras) is created.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpanā (establishing a Śiva-liṅga) and the making of a sacred waterbody (saras) as a dhārmic act.