Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 117

Devanagari script

वैदिकं लौकिकं चैव सर्वज्ञानमवाप्य यः । आश्रमस्थो वशी नित्यमृषिकल्प इति स्मृतः

Transliteration

vaidikaṃ laukikaṃ caiva sarvajñānamavāpya yaḥ | āśramastho vaśī nityamṛṣikalpa iti smṛtaḥ

Translation

Ia yang meraih seluruh pengetahuan—baik Veda maupun duniawi—dan tetap teguh di āśrama dengan pengendalian diri yang senantiasa, dikenang sebagai ‘ṛṣikalpa’, laksana ṛṣi.

Word by Word

• वैदिकम्: Vedic
• वैदिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैदिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (ज्ञानम् इति पदस्य विशेषण)

• लौकिकम्: worldly/secular
• लौकिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लौकिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (ज्ञानम् इति पदस्य विशेषण)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• सर्वज्ञानम्: all knowledge
• सर्वज्ञानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सर्वं ज्ञानम्)

• अवाप्य: having obtained
• अवाप्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; धातुः—आप्, उपसर्गः—अव; ‘having obtained’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक/यत्-प्रत्यय (relative pronoun)

• आश्रमस्थः: dwelling in an āśrama
• आश्रमस्थः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आश्रमं स्थितः)

• वशी: self-controlled
• वशी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Adverbial modifier
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्यय (adverbial accusative)

• ऋषिकल्पः: like a sage
• ऋषिकल्पः: Predicate nominative (समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ऋषिवत् कल्पः/सदृशः)

• इति: thus
• इति: Discourse marker (इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक अव्यय

• स्मृतः: is regarded
• स्मृतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is remembered/considered’

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: An ṛṣikalpa figure in an āśrama: teaching scripture to students while also advising on worldly matters (medicine, governance, ethics); calm, authoritative, self-mastered presence.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Knowledge becomes spiritually luminous when joined to āśrama-dharma and steady self-restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the focus is the inner qualification of a sage-like life.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stability in one’s āśrama and continual self-mastery; the verse implies disciplined study of Vedic learning.