Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 79
Devanagari script
स्मृतिभ्रंशात्ततस्तस्य पूर्वकर्मवशेन च । रतिः संजायते तूर्णं जंतोस्तत्रैव जन्मनि
Transliteration
smṛtibhraṃśāttatastasya pūrvakarmavaśena ca | ratiḥ saṃjāyate tūrṇaṃ jaṃtostatraiva janmani
Translation
Kemudian, karena lenyapnya ingatan dan karena dorongan karma terdahulu, hasrat (rati) segera muncul pada makhluk berjasad dalam kelahiran itu juga.
Word by Word
स्मृति-भ्रंशात्from loss of memory
स्मृति-भ्रंशात्:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक) + भ्रंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्मृतेः भ्रंशः)
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; तदनन्तरवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb: thereafter)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
पूर्व-कर्म-वशेनby the force of past actions
पूर्व-कर्म-वशेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; तत्पुरुष-परम्परा (पूर्वं कर्म, तस्य वशः; वशेन = under the control)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक निपातः (conjunction)
रतिःattachment/desire
रतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
संजायतेarises
संजायते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√जन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; उपसर्गः सम्
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; शीघ्रार्थक क्रियाविशेषणम् (adverb)
जन्तोःof the creature/person
जन्तोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Desha-adhikarana (Locative adverb/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb of place)
एवindeed/just
एव:
Nipata (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक निपातः (particle of emphasis)
जन्मनिin (that) birth
जन्मनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: A wheel motif: memory shattering like a mirror, from which serpentine threads of past karma coil into the heart, igniting a red flame of desire.
FAQs
Forgetfulness plus karmic momentum produces fresh desire, binding one again to saṃsāra.
No sacred site is mentioned.
None; it explains the psychological-karmic mechanism of bondage.