Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

एकादश च रुद्राश्च पुरुषास्तस्य चांशजाः । तां नारीमहामालोक्य पुत्रं दक्षमथा ब्रवम्

Transliteration

ekādaśa ca rudrāśca puruṣāstasya cāṃśajāḥ | tāṃ nārīmahāmālokya putraṃ dakṣamathā bravam

Translation

Dan sebelas Rudra, serta makhluk-makhluk laki-laki lainnya, lahir dari bagian-Nya (Sang Dewa). Lalu, memandang Perempuan agung itu, aku berbicara kepada putraku Dakṣa.

Word by Word

• एकादश: eleven
• एकादश: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकादश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; अत्र विशेषणम् (रुद्राः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• रुद्राः: Rudras
• रुद्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• पुरुषाः: men/persons
• पुरुषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• अंशजाः: born from (his) portion; offspring
• अंशजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अंश-ज (प्रातिपदिक; अंश + ज)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अंशात् जायन्ते)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नारीमहाम्: the great woman
• नारीमहाम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नारी-महा (प्रातिपदिक; नारी + महा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् नारी’

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √लोक् (धातु) + आ (उपसर्ग)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), परस्मैपदी; ‘having looked at/seen’

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दक्षम्: Dakṣa
• दक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper noun)

• अथ: then
• अथ: Anantarya (Sequence marker/अनन्तर)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: आरम्भ/अनन्तरार्थक अव्यय (then/now)

• अब्रवम्: I said
• अब्रवम्: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदी

Speaker

Brahmā (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: Dakṣa (addressed next)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: from Śiva’s portion emerge eleven Rudras; the narrator turns to behold the great Devī and then addresses Dakṣa, setting the stage for Satī’s marital destiny.

Characters & Entities

• Rudras (Eleven)
• Dakṣa
• Mahā-nārī (Goddess implied)
• Śiva (implied source of Rudras)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic governance arises through divine emanations and lineages; Rudras and progenitors serve the maintenance of dharma across creation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is genealogical/cosmological.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.