Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

ततः खड्गेन च शिरश्छेत्तुमैच्छदमर्षणः । ततः कलकलो जज्ञे देवानां सुमहांस्तदा । कुजंभस्य वशं प्राप्तं दृष्ट्वा निरृतिमाहवे

tataḥ khaḍgena ca śiraśchettumaicchadamarṣaṇaḥ | tataḥ kalakalo jajñe devānāṃ sumahāṃstadā | kujaṃbhasya vaśaṃ prāptaṃ dṛṣṭvā nirṛtimāhave

Kemudian yang murka itu hendak menebas kepalanya dengan pedang. Saat itu juga timbullah kegemparan besar di antara para dewa, melihat Nirṛti di medan laga telah jatuh di bawah kuasa Kujaṃbha.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then/thereupon)
खड्गेनwith a sword
खड्गेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
शिरःthe head
शिरः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
छेत्तुम्to cut off
छेत्तुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), 'to cut off'
ऐच्छत्desired/attempted
ऐच्छत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अमर्षणःintolerant, furious
अमर्षणः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootअमर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—(सः)
ततःthen
ततः:
Sambandha (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
कलकलःuproar, clamour
कलकलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकलकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जज्ञेarose
जज्ञे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
सुमहान्very great
सुमहान्:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसु-महत् (प्रातिपदिक; सु + महत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—कलकलः
तदाat that time
तदा:
Sambandha (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (at that time)
कुजम्भस्यof Kujambha
कुजम्भस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकुजम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वशम्control, power
वशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्तम्having come under / attained
प्राप्तम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्राप् + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—(निरृतिम्/तम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having seen'
निरृतिम्Nirṛti
निरृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिरृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Scene: Kujaṃbha raises a sword to sever Nirṛti’s head; above and around, devas recoil with hands raised, mouths open in alarm; the battlefield freezes at the brink of catastrophe.

N
Nirṛti
K
Kujaṃbha
D
Deva

FAQs

When dharma’s allies appear overpowered, the cosmos ‘reacts’—the gods’ alarm symbolizes the urgent need for divine intervention to re-establish balance.

No tīrtha is mentioned; this is a war-scene description.

None.