Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 15›Shloka 62
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

एवं स्वकाद्बाहुबलात्स दैत्यः संप्राप्य राज्यं परिमोदमानः । कदाचिदाभाष्य जगाद मंत्रिणः प्रोद्धृत्तसर्वांगबलेन दर्पितः

Transliteration

evaṃ svakādbāhubalātsa daityaḥ saṃprāpya rājyaṃ parimodamānaḥ | kadācidābhāṣya jagāda maṃtriṇaḥ proddhṛttasarvāṃgabalena darpitaḥ

Translation

Demikianlah, dengan kekuatan lengannya sendiri, sang Daitya meraih kerajaan dan bersukacita. Lalu, karena seluruh dayanya memuncak dan ia mabuk oleh kesombongan, pada suatu ketika ia memanggil para menterinya dan berkata.

Word by Word
evaṃthus
evaṃ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevaṃ (अव्यय)
Formरीति/प्रकार-अव्यय (adverb of manner)
svakātfrom his own (side/resources)
svakāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootsvaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
bāhu-balātfrom the strength of his arms
bāhu-balāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (बाहोः बलम्)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
daityaḥthe demon
daityaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
saṃprāpyahaving obtained
saṃprāpya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√āp (धातु; आप्नोति) with सम्-उपसर्ग; ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive); सम्+√āp → संप्राप्य
rājyamkingdom, sovereignty
rājyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
parimodamānaḥrejoicing greatly
parimodamānaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√mud (धातु; हर्षे) with परि-उपसर्ग; शानच्-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले शानच् (present active participle)
kadācitonce, at some time
kadācit:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkadācit (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb of time)
ābhāṣyahaving addressed/spoken to
ābhāṣya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√bhāṣ (धातु; भाषणे) with आ-उपसर्ग; ल्यप् (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय-भाव (gerund); आ+√bhāṣ → आभाष्य
jagādasaid
jagāda:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√gad (धातु; वदने)
Formलिट्-लकार (परोक्ष/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
maṃtriṇaḥministers, counselors
maṃtriṇaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmaṃtrin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
proddhṛtta-sarva-aṅga-balenaby (his) fully aroused bodily strength
proddhṛtta-sarva-aṅga-balena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootproddhṛtta (कृदन्त; √dhṛ धारणे/उद्धरणे, प्र+उद्+क्त) + sarva (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वाङ्गबलम्; तेन प्रोद्धृत्तेन/उत्कटेन)
darpitaḥarrogant, puffed up
darpitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdarpita (कृदन्त; √dṛp गर्वे, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (daityaḥ)
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), implied

Visual Art Cues

Scene: The daitya, newly enthroned, leans forward with confident posture, addressing ministers in council; his body language shows swollen pride and restless energy.

Characters & Entities
D
Daitya
M
Ministers (Mantriṇaḥ)

FAQs

Power gained by force often matures into arrogance; the Purāṇic ethic warns that pride (darpa) precedes collapse when dharma is ignored.

No tīrtha is referenced in this verse.

None.

←Previous Verse
Next Verse→