Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

विषण्णमनसो देवाः समहेंद्रास्तदाभवन् । जातामात्रस्तु दैत्येंद्रस्तारकश्चंडविक्रमः

Transliteration

viṣaṇṇamanaso devāḥ samaheṃdrāstadābhavan | jātāmātrastu daityeṃdrastārakaścaṃḍavikramaḥ

Translation

Maka para dewa—bersama Indra—menjadi murung dan gundah. Sebab Tāraka, yang dahsyat keberaniannya, sejak saat kelahirannya telah menjadi raja para Daitya.

Word by Word

• विषण्णमनसः: dejected-minded
• विषण्णमनसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विषण्ण-मनस् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifier)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्

• समहेन्द्राः: together with Indra
• समहेन्द्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स- महेन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; 'सहेन्द्राः' इति सह-सम्बन्धः (with Indra)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• अभवन्: became / were
• अभवन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• जातमात्रः: just born
• जातमात्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जात-मात्र (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्

• तु: but / indeed
• तु: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle; contrast/emphasis)

• दैत्येन्द्रः: lord of the Daityas
• दैत्येन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य-इन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• तारकः: Tāraka
• तारकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; दैत्येन्द्रस्य नाम

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• चण्डविक्रमः: of fierce valor
• चण्डविक्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चण्ड-विक्रम (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Characters & Entities

• Devas
• Indra
• Tāraka
• Daityas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked power arising without dharmic restraint creates fear even among the gods; Purāṇic dharma emphasizes inner discipline over mere might.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is mentioned; this is a cosmic narrative passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.