Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29

एकविंशतिलक्षाणि एकैकस्य च योनयः । कुरु त्वं सकलं चाशु इत्युक्त्वांतरधीयत । ब्रह्मणा निर्मितं सर्वं ब्रह्मांडं च यथोदितम्

ekaviṃśatilakṣāṇi ekaikasya ca yonayaḥ | kuru tvaṃ sakalaṃ cāśu ityuktvāṃtaradhīyata | brahmaṇā nirmitaṃ sarvaṃ brahmāṃḍaṃ ca yathoditam

“Bagi tiap golongan ada dua puluh satu lakh kelahiran. Ciptakanlah semuanya dengan segera.” Setelah berkata demikian, Sang Bhagavān lenyap. Maka Brahmā membentuk segalanya, dan telur kosmis pun terwujud sebagaimana telah diucapkan.

एकविंशति-लक्षाणिtwenty-one lakhs
एकविंशति-लक्षाणि:
Karma/Prameya (Counted total)
TypeNoun
Rootएकविंशति (संख्या-प्रातिपदिक) + लक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; समासः—द्विगु (एकविंशतिः लक्षाणि)
एकैकस्यof each (one)
एकैकस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक) + एक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-सम्बन्धे, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासः—इतरेतर-द्वन्द्व (एकः च एकः → each one)
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
योनयःspecies / wombs
योनयः:
Karta (Predicate noun)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कुरुmake
कुरु:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सकलम्the whole (of it)
सकलम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (सर्वम् इत्यर्थे)
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
आशुquickly
आशु:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formकाल/वेगार्थक-अव्यय (adverb: quickly)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वान्त-कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having said
अन्तर्धीयतdisappeared
अन्तर्धीयत:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootअन्तर् + धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; धातु: धा (to place) with उपसर्ग अन्तर् → to disappear
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Kartr-karana (Agent in passive/instrumental)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
निर्मितम्created
निर्मितम्:
Kriya (Predicate participle)
TypeVerb
Rootनि + मा (धातु) → निर्मित (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma/Visheya (That which is created)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ब्रह्माण्डम्the cosmic egg (universe)
ब्रह्माण्डम्:
Karma/Apposition
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
यथाas
यथा:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formप्रकार/अनुरूपार्थक-अव्यय (as/according as)
उदितम्as stated / as spoken
उदितम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootउद् + इ (धातु) → उदित (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (सर्वं/ब्रह्माण्डम्)

Śrī Viṣṇu (first half), Narrator (closing statement of completion)

V
Viṣṇu (implied)
B
Brahmā
B
Brahmāṇḍa

FAQs

Divine guidance initiates, and disciplined execution completes; cosmic order arises when instruction (śruti-like command) is followed faithfully.

No specific tīrtha is praised; the verse focuses on universal creation and the doctrine of many births.

None; it gives a cosmological count and command to create rather than a ritual.