Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63

ईश्वर उवाच । धर्मारण्यमिदं ख्यातं सदा भूयाद्युगेयुगे । त्वन्नाम्ना स्थापितं देव ख्यातिमेतद्गमिष्यति । अथान्यदपि यत्किंचित्करोम्येष वदस्व तत

īśvara uvāca | dharmāraṇyamidaṃ khyātaṃ sadā bhūyādyugeyuge | tvannāmnā sthāpitaṃ deva khyātimetadgamiṣyati | athānyadapi yatkiṃcitkaromyeṣa vadasva tata

Īśvara bersabda: “Tempat ini akan senantiasa termasyhur sebagai Dharmāraṇya, dari yuga ke yuga. Ditegakkan atas namamu, wahai Deva, ia akan mencapai kemasyhuran itu. Dan bila ada hal lain apa pun yang kau kehendaki agar Aku lakukan—katakanlah.”

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
धर्मारण्यम्Dharmāraṇya
धर्मारण्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (to ‘dharmāraṇyam’)
ख्यातम्renowned, known
ख्यातम्:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootख्यात (कृदन्त; √ख्या)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; भूतकृत् (past passive participle)
सदाalways
सदा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)
भूयात्may it be / may it become
भूयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन
युगेin an age
युगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
युगेin (each) age
युगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (iteration)
त्वत्-नाम्नाby your name
त्वत्-नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वत् (युष्मद्-प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
स्थापितम्established
स्थापितम्:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootस्थापित (कृदन्त; √स्था/स्थाप्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; भूतकृत् (past passive participle)
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
ख्यातिम्fame
ख्यातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (to implied ‘sthānam/kṣetram’)
गमिष्यतिwill attain / will obtain
गमिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
अन्यत्something else
अन्यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)
यत्whatever
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
किञ्चित्anything (at all)
किञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; अनिश्चितार्थ (indefinite)
करोमिI do
करोमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
वदस्वspeak, tell
वदस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्/ततः इत्यर्थे अव्यय (thereupon/then)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘that (request)’

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: Yama (addressed as Deva)

Scene: Śiva pronounces the decree: Dharmāraṇya will be famed in every age; a subtle vision of successive yugas passing while the sacred grove remains luminous and unchanged.

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Dharmāraṇya
Y
Yama (implied addressee)

FAQs

When the Lord consecrates a kṣetra, its sanctity and merit endure across the cycles of time.

Dharmāraṇya, affirmed as eternally famous through the yugas.

No explicit rite; the verse functions as a divine proclamation of kṣetra-pratiṣṭhā (establishment).