Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43

Devanagari script

ब्रह्मविष्णु सुरेशानास्त्वदाधारे व्यवस्थिताः । नमस्तुभ्यं जगन्मातर्धृतिपुष्टिस्वरूपिणि

Transliteration

brahmaviṣṇu sureśānāstvadādhāre vyavasthitāḥ | namastubhyaṃ jaganmātardhṛtipuṣṭisvarūpiṇi

Translation

Brahmā, Viṣṇu, dan para penguasa dewa tegak berlandaskan penopang-Mu. Sembah sujud kepada-Mu, wahai Ibu semesta, yang berwujud keteguhan dan pemeliharaan.

Word by Word

• ब्रह्मविष्णु: Brahmā and Viṣṇu
• ब्रह्मविष्णु: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (समाहार/द्वन्द्व); समासः—द्वन्द्वः

• सुरेशानाः: lords of the gods
• सुरेशानाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर + ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुराणाम् ईशानाः)

• त्वत्: of you / your
• त्वत्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive)

• आधारे: in the support/basis
• आधारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आधार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (locative)

• व्यवस्थिताः: are established / abide
• व्यवस्थिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + अव + √स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ब्रह्मविष्णु, सुरेशानाः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
• Form: नमः-प्रयोगः (indeclinable interjection used with dative)

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (dative)

• जगत्: world
• जगत्: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन-पूर्वपद (समासाङ्ग), एकवचन

• मातर्: O mother of the world
• मातर्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (जगतः माता)

• धृति: steadfastness
• धृति: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (समासाङ्ग)

• पुष्टि: nourishment
• पुष्टि: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (समासाङ्ग)

• स्वरूपिणि: O one whose nature is (dhṛti and puṣṭi)
• स्वरूपिणि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्व + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (धृति-पुष्टि-स्वरूपिणी)

Speaker

Viprāḥ (continuing the hymn)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī as the cosmic pillar: worlds and deities subtly resting upon her radiance; Brahmā and Viṣṇu shown as supported by her aura; inscriptions or symbolic motifs for Dhṛti (mountain/anchor) and Puṣṭi (grain/nectar).

Characters & Entities

• Brahmā
• Viṣṇu
• Sureśāna (lords of gods)
• Jagadmātā
• Dhṛti
• Puṣṭi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Divine Mother is the underlying support of cosmic governance and the inner power of endurance and sustenance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tirtha is named; the stuti belongs to the Dharmāraṇya Māhātmya milieu.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse models namaskāra and remembrance of the Devī as the cosmic foundation.