Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 52

ब्रह्मोवाच । भवतां सर्वभक्षत्वं देवकार्यं क्रियेत चेत् । कर्त्तव्यं च ततो वम्र्यो यज्ञसिद्धिर्यथा भवेत् । वम्रीशा सा तदा वत्स पुनरेवमुवाच ह

brahmovāca | bhavatāṃ sarvabhakṣatvaṃ devakāryaṃ kriyeta cet | karttavyaṃ ca tato vamryo yajñasiddhiryathā bhavet | vamrīśā sā tadā vatsa punarevamuvāca ha

Brahmā bersabda: “Jika kemampuan kalian untuk melahap segala sesuatu dipakai bagi karya para dewa, maka, wahai Vamrya, lakukanlah demikian agar yajña mencapai kesempurnaan.” Lalu sang ratu kaum Vamrya, wahai anak terkasih, berbicara lagi sebagai berikut.

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
भवताम्of you (all)
भवताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
सर्वभक्षत्वम्the state of eating everything
सर्वभक्षत्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + भक्षत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वं भक्षयति इति/सर्वभक्षः तस्य भावः)
देवकार्यंa task for the gods
देवकार्यं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (देवानां कार्यम्)
क्रियेतshould be done
क्रियेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
चेत्if
चेत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional particle)
कर्त्तव्यम्to be done / obligatory
कर्त्तव्यम्:
Vidhi (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
ततःthen / from that
ततः:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb)
वम्र्यःthe Vamrī (ant-queen)
वम्र्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवम्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (वैदिक/पुराण-प्रयोगे रूपान्तरम्)
यज्ञसिद्धिःsuccess of the sacrifice
यज्ञसिद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ + सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (यज्ञस्य सिद्धिः)
यथाso that / as
यथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारार्थक (as/so that)
भवेत्may be / should become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
वम्रीशाqueen/lady of the ants
वम्रीशा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवम्री + ईशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वम्र्याः ईशा/स्वामिनी)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
वत्सO child / dear one
वत्स:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थक (again)
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
indeed
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/खलु-अर्थक-निपात (emphatic particle)

Brahmā

Listener: King (nṛpa) addressed in the frame narrative

Scene: Brahmā, serene and four-faced, instructs the Vamrī-queen and her ant-like retinue to employ their gnawing power for the gods’ sacrificial work so the yajña may be completed.

B
Brahmā
V
Vamryaḥ
V
Vamrīśā
Y
Yajña
D
Devas

FAQs

Even extraordinary powers must be directed by dharma: Brahmā frames the act as legitimate only when it serves righteous cosmic duty (yajña-siddhi).

The broader Dharmāraṇya setting is implied; this verse emphasizes sacrificial accomplishment rather than a named pilgrimage spot.

The aim is explicitly yajña-siddhi—actions should be performed to ensure the sacrifice is successfully completed.