Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 48
Devanagari script
तदुपश्रुत्य राजापि चित्रवर्मातिवि ह्वलः । यमुनायास्तटं प्राप्य विचेष्टः समजायत
Transliteration
tadupaśrutya rājāpi citravarmātivi hvalaḥ | yamunāyāstaṭaṃ prāpya viceṣṭaḥ samajāyata
Translation
Mendengar kabar itu, Raja Citravarmā pun menjadi sangat gundah; tiba di tepi Yamunā, ia gelisah tak berdaya.
Word by Word
तत्that (news)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मरूपेण (object of hearing)
उपश्रुत्यhaving heard
उपश्रुत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउप + श्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having heard’
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (particle: also/even)
चित्रवर्माCitravarmā
चित्रवर्मा:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootचित्रवर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेष्य-नाम (proper name)
अतिविह्वलःextremely agitated
अतिविह्वलः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग) + विह्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of राजा/चित्रवर्मा)
यमुनायाःof the Yamunā
यमुनायाः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयमुना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तटम्bank
तटम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप्/आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having reached’
विचेष्टःrestless, distraught
विचेष्टः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविचेष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of राजा)
समजायतbecame, arose
समजायत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
Narrator (context not provided; likely Purāṇic narrator within Brāhma Khaṇḍa)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Yamunā
Type: river
Visual Art Cues
Scene: King Citravarmā rushes to the Yamunā bank, crown askew, eyes wide with shock; attendants cluster behind; the river looms vast and indifferent.
Characters & Entities
C
CitravarmāY
YamunāFAQs
Even rulers are subject to grief; the Purāṇic narrative invites reflection on steadiness and reliance on dharma in crisis.
The Yamunā riverbank is mentioned; no specific tīrtha is specified.
None.