Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 151

Devanagari script

स गत्वोवाच ताञ्छीघ्रमिंद्रसेनो विमुच्यताम् । चंद्रांगदस्तस्य सुतः प्राप्तोऽयं पन्नगाल यात्

Transliteration

sa gatvovāca tāñchīghramiṃdraseno vimucyatām | caṃdrāṃgadastasya sutaḥ prāpto'yaṃ pannagāla yāt

Translation

Setibanya di sana ia segera berkata: “Lepaskan Indrāsena sekarang juga. Inilah Candrāṃgada, putranya, yang telah datang—diutus dari alam nāga.”

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverb)

• इन्द्रसेनः: O Indrasena
• इन्द्रसेनः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संबोधनार्थे (vocative sense) नाम

• विमुच्यताम्: let (him) be released
• विमुच्यताम्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + मुच् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोगः (passive): ‘let (him) be released’

• चन्द्रांगदः: Chandrāṅgada (proper name)
• चन्द्रांगदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + अंगद (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: कर्मधारय-समास (चन्द्र इव अंगदः/चन्द्र-नामकः अंगदः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• सुतः: son
• सुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्राप्तः: arrived
• प्राप्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सुतः इत्यस्य विशेषणम्

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• पन्नग: O serpent (one)
• पन्नग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पन्नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/संबोधन-प्रायः; ‘इन्द्रसेन’ इत्यस्य विशेषण/उपाधि-रूपेण

• अलात्: from the al/bee (reading uncertain)
• अलात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; (पाठभेद/अर्थसंदेह: ‘अल’ = bee/other)

• यात्: may go/should go
• यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Unspecified messenger/narrator voice quoting the message

Visual Art Cues

Scene: A nāga-emissary stands before the throne, delivering a clear message: ‘Release Indrāsena’; courtiers turn in surprise as the identity of Candrāṃgada is proclaimed.

Characters & Entities

• Indrāsena
• Candrāṃgada
• Nāga (Pannaga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recognition of rightful identity and lineage restores justice—wrongful restraint is corrected when truth is established.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a command and identification within the narrative.