Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Brahmottara Khanda›Adhyaya 2›Shloka 71
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 71

Devanagari script

इष्टाश्च विविधा यज्ञाः कोशसर्वस्वदक्षिणाः । सरित्सरांसि स्नातानि यानि पूज्यानि भूतले । निषेवितानि सर्वाणि क्षेत्राणि भ्रमता मया

Transliteration

iṣṭāśca vividhā yajñāḥ kośasarvasvadakṣiṇāḥ | saritsarāṃsi snātāni yāni pūjyāni bhūtale | niṣevitāni sarvāṇi kṣetrāṇi bhramatā mayā

Translation

Aku telah melaksanakan beragam yajña, mempersembahkan sebagai dakṣiṇā perbendaharaan dan seluruh hartaku. Aku telah mandi di sungai dan telaga yang dipuja di bumi. Mengembara, aku telah mendatangi serta melayani semua tirtha suci—namun pelepasan juga belum kutemukan.

Word by Word
इष्टाःperformed, offered
इष्टाः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइष् (धातु) → इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (यज्ञाः)
चand
च:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
विविधाःvarious
विविधाः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (यज्ञाः)
यज्ञाःsacrifices
यज्ञाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कोशसर्वस्वदक्षिणाःwith gifts consisting of treasury and all possessions
कोशसर्वस्वदक्षिणाः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकोश + सर्वस्व + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: (कोशः + सर्वस्वम्) as qualifier of दक्षिणा: 'having treasury and all possessions as fee' विशेषणम् (यज्ञाः)
सरित्river
सरित्:
Samasa-purvapada (Compound member)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहार-द्वन्द्वे पूर्वपद-रूपम्)
सरांसिlakes (together with rivers)
सरांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समाहार-द्वन्द्वः: सरित् + सरांसि (rivers and lakes as a collective)
स्नातानिbathed in / visited for bathing
स्नातानि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (सरित्सरांसि)
यानिwhich
यानि:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
पूज्यानिworthy of worship
पूज्यानि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु) → पूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (यानि/सरित्सरांसि)
भूतलेon the earth
भूतले:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
निषेवितानिresorted to, visited
निषेवितानि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनि + सेव् (धातु) → निषेवित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (क्षेत्राणि)
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (क्षेत्राणि)
क्षेत्राणिsacred places, holy fields
क्षेत्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भ्रमताwhile wandering
भ्रमता:
Karana (Instrumental of attendant circumstance)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु) → भ्रमन्/भ्रमत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि: 'while wandering'
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
Speaker

King (unnamed in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: A montage-like vision: sacrificial fires with priests receiving vast dakṣiṇā; the king bathing in rivers and lakes; walking through multiple sacred regions—ending with him still burdened, returning to the sage in despair.

Characters & Entities
Y
Yajña
D
Dakṣiṇā
T
Tīrtha (rivers/lakes)
K
Kṣetra (holy sites)

FAQs

Even vast ritual merit—yajña, dāna, and tīrtha-yātrā—may not remove a specific grave sin without the precise dharmic remedy taught by realized sages.

The verse praises tīrthas in general—revered rivers, lakes, and sacred kṣetras—without naming a single location.

Performance of various yajñas with generous dakṣiṇā, and tīrtha-snān (bathing in sacred rivers and lakes) as pilgrimage practices.

←Previous Verse
Next Verse→