Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 62

Devanagari script

मायामयमिदं विश्वं दृश्यते श्रूयते च यत् । किं भाव्यं किमभाव्यं वा संसारेऽस्मिन्क्षणात्मके

Transliteration

māyāmayamidaṃ viśvaṃ dṛśyate śrūyate ca yat | kiṃ bhāvyaṃ kimabhāvyaṃ vā saṃsāre'sminkṣaṇātmake

Translation

Alam semesta ini adalah maya—apa pun yang terlihat dan apa pun yang terdengar. Dalam samsara yang sekejap ini, apa yang ‘mungkin’ dan apa yang ‘mustahil’ sesungguhnya?

Word by Word

• माया-मयम्: illusory; made of māyā
• माया-मयम्: Karta (Predicate adjective/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: माया (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष: ‘मायया मयम्/मयम्’ (made of illusion) विशेषण (विश्वम्)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेष्य-सूचक (this)

• विश्वम्: universe/world
• विश्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• दृश्यते: is seen
• दृश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive) — is seen

• श्रूयते: is heard
• श्रूयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive) — is heard

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक-निपात) — and

• यत्: that which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (that which)

• किम्: what?
• किम्: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक (what?)

• भाव्यम्: to happen; destined
• भाव्यम्: Sambandha (Predicate/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भू (धातु) → भाव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (यत्-प्रत्यय/भाव्य, विधेय/भविष्यत्-अर्थ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be/that which will happen’

• किम्: what?
• किम्: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक

• अभाव्यम्: not to happen; impossible
• अभाव्यम्: Sambandha (Predicate/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अ+भाव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (भाव्य) उपसर्ग/निषेध: अ-, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘not to happen/undestined’

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय (विकल्पार्थक-निपात) — or

• संसारे: in worldly existence
• संसारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘in this’

• क्षण-आत्मके: momentary in nature
• क्षण-आत्मके: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: क्षण (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष: ‘क्षणः आत्मा यस्य’/‘क्षणात्मक’ (momentary in nature) विशेषण (संसारे/अस्मिन्)

Speaker

Wise elder (implied continuation from previous verse; didactic voice)

Visual Art Cues

Scene: A wise elder teaches: the world appears like a shimmering illusion—forms dissolve into mist; listeners sit in contemplation as the question of ‘possible/impossible’ hangs in the air.

Characters & Entities

• māyā
• saṃsāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Because the world is māyā-like and transient, rigid ideas of “possible” and “impossible” should be softened; dharma and divine power transcend ordinary expectation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is philosophical rather than geographical.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a metaphysical reflection on māyā and impermanence.