Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 33

Devanagari script

आत्मयोगबलेनैव ब्रह्मचर्यप्रभावतः । ईश्वरस्य प्रसादेन लिङ्गं कामप्रदं हि तत् । अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च विनाशोत्पत्तिवर्जितम्

Transliteration

ātmayogabalenaiva brahmacaryaprabhāvataḥ | īśvarasya prasādena liṅgaṃ kāmapradaṃ hi tat | acchedyamapratarkyaṃ ca vināśotpattivarjitam

Translation

Hanya dengan kekuatan yoga batin dan daya brahmacarya, oleh anugerah Īśvara, liṅga itu sungguh menjadi pemberi tujuan yang diinginkan—tak terpotongkan, melampaui nalar, serta bebas dari kebinasaan maupun kelahiran.

Word by Word

• आत्मयोगबलेन: by the power of self-yoga
• आत्मयोगबलेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मनः योगः → आत्मयोगः; आत्मयोगस्य बलम् → आत्मयोगबलम्)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• ब्रह्मचर्यप्रभावतः: due to the influence of celibacy
• ब्रह्मचर्यप्रभावतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मचर्यस्य प्रभावः)

• ईश्वरस्य: of the Lord
• ईश्वरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• प्रसादेन: by (His) grace
• प्रसादेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• लिङ्गम्: the liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/कर्ता or 2nd/कर्म), एकवचन

• कामप्रदम्: wish-granting
• कामप्रदम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कामाḥ प्रदीयन्ते येन/यत्)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle), अव्यय

• तत्: that (thing)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• अच्छेद्यम्: uncuttable
• अच्छेद्यम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छिद् (धातु) + अ (नञ्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कृदन्तः—तव्यत्-प्रत्यय (gerundive), नञ्-पूर्वकः: ‘अच्छेद्य’ = not to be cut/uncuttable

• अप्रतर्क्यम्: inconceivable
• अप्रतर्क्यम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तर्क् (धातु) + अ (नञ्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कृदन्तः—यत्/ण्यत्-प्रत्ययार्थक विशेषण, नञ्-पूर्वकः: ‘अप्रतर्क्य’ = not to be reasoned about/inconceivable

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• विनाशोत्पत्तिवर्जितम्: free from destruction and origination
• विनाशोत्पत्तिवर्जितम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनाश (प्रातिपदिक) + उत्पत्ति (प्रातिपदिक) + वर्जित (वृज्/वर्ज् धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—द्वन्द्व-समाहार/तत्पुरुष-आश्रितः: (विनाशः च उत्पत्तिः च) → विनाशोत्पत्ती; ताभ्यां वर्जितम्; कृदन्तः—क्त-प्रत्यय (past passive participle)

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hanūmanteśvara (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍunandana (addressed in next verse)

Visual Art Cues

Scene: A radiant, self-established Śiva-liṅga emanates a calm, unaging glow; ascetic energy (yoga and brahmacarya) is visualized as a halo of austerity around the shrine, suggesting the liṅga’s uncuttable, unoriginated nature.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Liṅga
• Hanūmān (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual discipline (brahmacarya and yoga) supported by Śiva’s grace can sanctify matter into an enduring channel of blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse glorifies the locally established Śiva-liṅga in the Revā Khaṇḍa (Narmadā region) as a powerful, wish-fulfilling sacred presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied is disciplined sādhana (brahmacarya, yoga) as a foundation for consecration and worship of the liṅga for dharmic desires.