Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 48

Devanagari script

सत्यार्जवदयायुक्तः सिद्धोऽसि त्वं शिवार्चनात् । एवमुक्त्वा तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत

Transliteration

satyārjavadayāyuktaḥ siddho'si tvaṃ śivārcanāt | evamuktvā tu sā devī tatraivāntaradhīyata

Translation

Berhiaskan kebenaran, kelurusan hati, dan welas asih, engkau telah meraih kesempurnaan melalui pemujaan kepada Śiva. Setelah berkata demikian, Sang Dewi lenyap saat itu juga di tempat itu.

Word by Word

• सत्य: truth
• सत्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• आर्जव: straightforwardness
• आर्जव: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: आर्जव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• दया: compassion
• दया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• युक्तः: endowed (with)
• युक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: सत्य-आर्जव-दया-युक्त (तत्पुरुष)

• सिद्धः: accomplished, perfected
• सिद्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• असि: you are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• शिव: of Śiva
• शिव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• अर्चनात्: from worship
• अर्चनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: अर्चन (प्रातिपदिक; √अर्च्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः: शिव-अर्चन (षष्ठी-तत्पुरुष)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• एव: just/indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात

• अन्तर्धीयत: disappeared
• अन्तर्धीयत: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अन्तर्धा (धातु; अन्तर्धीयते)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Narmadā-devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha milieu

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A radiant Devī addresses a devotee, praising his truth, straightforwardness, and compassion as the cause of siddhi through Śiva-worship; immediately after blessing, she vanishes in place (antaradhāna).

Characters & Entities

• Śiva
• Narmadā-devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True spiritual accomplishment arises from Śiva-worship grounded in ethical virtues—truth, simplicity, and compassion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā setting where the goddess herself bestows recognition of siddhi upon the devotee.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva-arcana (worship of Śiva), supported by satya, ārjava, and dayā as inner disciplines.