HomeRig VedaMandala 10Sukta 61Mantra 20
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 20

Sukta 10.61

Rishi: RV 10.61 seer; symbolic closing movement toward stable birth.
Devata: Mother-force (mātā) as generatrix; luminous impulse (vibhāvā) as operative power.
Chandas: Triṣṭubh (probable).

अधासु मन्द्रो अरतिर्विभावाव स्यति द्विवर्तनिर्वनेषाट् । ऊर्ध्वा यच्छ्रेणिर्न शिशुर्दन्मक्षू स्थिरं शेवृधं सूत माता ॥

अधा॑सु म॒न्द्रो अ॑र॒तिर्वि॒भावाव॑ स्यति द्विवर्त॒निर्व॑ने॒षाट् । ऊ॒र्ध्वा यच्छ्रेणि॒र्न शिशु॒र्दन्म॒क्षू स्थि॒रं शे॑वृ॒धं सू॑त मा॒ता ॥

ádhāsu mandró aratír vibhā́vā́va syati dvivartanír vaneṣā́ṭ | ūrdhvā́ yác chréṇir ná śíśur dán makṣū́ sthiráṃ śevṛ́dhaṃ sūta mātā́ ||

Lalu sang penggerak yang gembira dan bercahaya menjatuhkan dirinya, berputar dua arah, penakluk di rimba. Ketika barisan itu terangkat ke atas—laksana gigi seorang anak—maka dengan segera Sang Ibu melahirkan yang teguh, pertumbuhan kesejahteraan.

अध॑ । आ॒सु॒ । म॒न्द्रः । अ॒र॒तिः । वि॒भाऽवा॑ । अव॑ । स्य॒ति॒ । द्वि॒ऽव॒र्त॒निः । व॒ने॒षाट् । ऊ॒र्ध्वा । यत् । श्रेणिः॑ । न । शिशुः॑ । दन् । म॒क्षु । स्थि॒रम् । शे॒ऽवृ॒धम् । सू॒त॒ । मा॒ता ॥अध । आसु । मन्द्रः । अरतिः । विभावा । अव । स्यति । द्विवर्तनिः । वनेषाट् । ऊर्ध्वा । यत् । श्रेणिः । न । शिशुः । दन् । मक्षु । स्थिरम् । शेवृधम् । सूत । माता ॥adha | āsu | mandraḥ | aratiḥ | vibhāvā | ava | syati | dvi-vartaniḥ | vaneṣāṭ | ūrdhvā | yat | śreṇiḥ | na | śiśuḥ | dan | makṣu | sthiram | śe--vṛdham | sūta | mātā

अधासुthen indeed / thereupon
अधासु:
TypeIndeclinable
Rootअध + सु
मन्द्रःgladdening, pleasant (one)
मन्द्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
अरतिःthe goer/runner; (also) a charioteer/driver (contextual)
अरतिः:
Kartā (समनाधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootअरति (प्रातिपदिक)
विभावाःall-illuminating, widely shining
विभावाः:
Kartā (समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootविभावन्/विभावा (प्रातिपदिक)
अवdown, forth (preverb)
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव
स्यतिflows, streams, moves swiftly
स्यति:
Kriyā
TypeVerb
Rootस्य (धातु)
द्विवर्तनिःhaving two courses/paths; moving in two turns
द्विवर्तनिः:
Kartā (समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्वि + वर्तनिन् (प्रातिपदिक)
वनेषाट्forest-dweller / one who ranges in the woods (epithet)
वनेषाट्:
Kartā (समनाधिकरण)
TypeNoun/Adjective
Rootवन + षाट् (प्रातिपदिक; वेदिक)
ऊर्ध्वाupright, raised
ऊर्ध्वा:
Kartā (समनाधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
यत्which/that (relative)
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
श्रेणिःrow, line, rank
श्रेणिः:
Kartā
TypeNoun
Rootश्रेणि (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
शिशुःa child, infant
शिशुः:
Kartā (उपमान)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
दन्gives, bestows
दन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootदा (धातु) / दद् (वेदिक रूप)
मक्षुquickly, at once
मक्षु:
TypeIndeclinable
Rootमक्षु
स्थिरम्firm, steady
स्थिरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
शेवृधम्prosperous, thriving; increasing well-being
शेवृधम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशेवृध (प्रातिपदिक; वेदिक)
सूतbore, brought forth
सूत:
Kriyā
TypeVerb
Rootसू (धातु)
माताthe mother
माता:
Kartā
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)