Shloka 19

इन्द्रजितो यज्ञानुष्ठानं अन्तर्धानं च

Indrajit’s Rite and the Invisible Assault

Devanagari script

आपपातथसङ्कृद्धोदशग्रीवेणचोदितः ।तीक्षणकार्मुकनाराचैस्तीक्षणस्त्विन्द्ररिपूरणे ।।।।

Transliteration

āpapāta tha saṅkṛddho daśagrīveṇa coditaḥ | tīkṣṇa-kārmuka-nārācais tīkṣṇas tv indraripū raṇe ||6.80.19||

Translation

Kemudian, didorong oleh Daśagrīva (Rāwaṇa), Indrajit—garang di medan laga, bersenjata busur tajam dan anak panah berujung runcing—menerjang maju dengan murka.

Word by Word

• आपपात: rushed/fell upon
• आपपात: कर्ता (Kartā)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध (Sambandha)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अनन्तर्य-बोधक अव्यय (then)

• सङ्कृद्धः: enraged
• सङ्कृद्धः: कर्ता (Kartā)
• Type: Adjective
• Root: सङ्कृद्ध (प्रातिपदिक) < कृध्/क्रुध् (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• दशग्रीवेण: by the Ten-necked (Ravana)
• दशग्रीवेण: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: दशग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (instrumental), एकवचन; बहुव्रीहिः (one who has ten necks/heads = Rāvaṇa)

• चोदितः: impelled/urged
• चोदितः: कर्ता (Kartā)
• Type: Adjective
• Root: चुद् (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of subject)

• तीक्ष्णकार्मुकनाराचैः: with sharp bows and (iron) arrows
• तीक्ष्णकार्मुकनाराचैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: तीक्ष्ण + कार्मुक + नाराच (प्रातिपदिक-समाहार)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (sharp bows and iron arrows)

• तीक्ष्णः: fierce/sharp
• तीक्ष्णः: कर्ता (Kartā)
• Type: Adjective
• Root: तीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• तु: indeed
• तु: सम्बन्ध (Sambandha)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषणार्थक अव्यय (but/indeed)

• इन्द्ररिपुः: Indra's enemy
• इन्द्ररिपुः: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + रिपु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (enemy of Indra)

• रणे: in battle
• रणे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन

Context

Directed by the ten headed Ravana, enemy of Indra, equipped with sharp bows Indrajith rushed furiously.

Characters & Entities

• Indrajit
• Rāvaṇa (Daśagrīva)
• bows (kārmuka)
• battlefield (raṇa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Obedience to authority is not automatically dharmic; Dharma requires discernment—commands that fuel unjust aggression lead to further unrighteousness.

What is the narrative situation?

Following Rāvaṇa’s instigation, Indrajit advances aggressively into the fight, fully armed.

Which character virtue is emphasized?

Martial ferocity and responsiveness to command—swift, forceful action under orders.