Shloka 25

विभीषणाभिषेकः

The Consecration of Vibhishana and Counsel on Crossing the Ocean

Devanagari script

तेनचेमंमहाप्राज्ञमभिषिञ्चविभीषणम् ।राजानंरक्षसांक्षिप्रंप्रसन्नेमयिमानद ।।6.19.25।।

Transliteration

tena cemam mahāprājñam abhiṣiñca vibhīṣaṇam | rājānaṃ rakṣasāṃ kṣipraṃ prasanne mayi mānada ||6.19.25||

Translation

Dengan air itu, segera lakukan abhiṣeka atas Vibhīṣaṇa yang maha-bijaksana ini sebagai raja para Rākṣasa, sebab aku berkenan kepadanya, wahai yang mulia.

Word by Word

• तेन: with that (water)
• तेन: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन; ‘तेन (जलेन)’

• च: and
• च: Samucchaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• इमम्: this
• इमम्: Karma-anvaya (कर्मणि विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘विभीषणम्’ इति विशेषणम्

• महाप्राज्ञम्: highly wise
• महाप्राज्ञम्: Karma-anvaya (कर्मणि विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् प्राज्ञः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘विभीषणम्’ इति विशेषणम्

• अभिषिञ्च: anoint / coronate
• अभिषिञ्च: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + सिच् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विभीषणम्: Vibhishana
• विभीषणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• राजानम्: as king
• राजानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘विभीषणम्’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• रक्षसाम्: of the Rakshasas
• रक्षसाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• प्रसन्ने: when (I am) pleased
• प्रसन्ने: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; ‘मयि’ इत्यनेन सह सति-सप्तमी: ‘when I am pleased’

• मयि: in me / with me
• मयि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन

• मानद: O giver of honor
• मानद: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मानद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Context

"I am pleased with this highly intelligent Vibheeshana, a respectable one. I will coronate him at once as king of Rakshasas."

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Vibhīṣaṇa
• Rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is the establishment of rightful governance: Rāma legitimizes a dharmic ruler to replace adharma, even before victory is secured.

What is the narrative situation?

Rāma commands that Vibhīṣaṇa be consecrated immediately as king, signaling political and moral realignment in Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s foresight and commitment to just rule (rājadharma), rewarding wisdom and integrity.