Shloka 12

रामस्तवः — ब्रह्मणा रामस्य नारायणत्वप्रकाशनम्

Rama-Stava: Brahma Reveals Rama’s Nārāyaṇa Identity

Devanagari script

इतिब्रुवाणंकाकुत्स्थंब्रह्माब्रह्मविदांवरः ।।।।अब्रवीच्छ्रुणुमेवाक्यंसत्यंसत्यपराक्रम ।

Transliteration

iti bruvāṇaṃ kākutsthaṃ brahmā brahmavidāṃ varaḥ | abravīc chṛṇu me vākyaṃ satyaṃ satyaparākrama ||6.120.12||

Translation

Mendengar demikian ucapan Kakutstha, Brahmā—yang utama di antara para pengenal Brahman—berkata: “Dengarkan sabdaku, wahai engkau yang keberaniannya berlandaskan kebenaran; kata-kataku ini sungguh benar.”

Word by Word

• इति: thus
• इति: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक

• ब्रुवाणम्: speaking
• ब्रुवाणम्: विशेषण (Participle)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; काकुत्स्थम् इत्यस्य विशेषण

• काकुत्स्थम्: Kākutstha (Rāma)
• काकुत्स्थम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक; ब्रह्मा-शब्द)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ब्रह्मविदाम्: of the knowers of Brahman
• ब्रह्मविदाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म + विद् (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (ब्रह्म विदन्ति ये); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• वरः: the foremost
• वरः: विशेषण (Predicate noun)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ब्रह्मा इत्यस्य विशेषण

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शृणु: listen
• शृणु: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मे: my
• मे: षष्ठी-सम्बन्ध (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• वाक्यम्: words/speech
• वाक्यम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सत्यम्: true
• सत्यम्: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying वाक्यम्)

• सत्यपराक्रम: O one of true valor
• सत्यपराक्रम: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: सत्य + पराक्रम (प्रातिपदिक-समास)
• Form: कर्मधारय-समास (सत्यः पराक्रमः यस्य); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Context

To Kakuthsa who spoke that way, creator Brahma replied, "O Lord of truthful prowess, listen to my true submission."

Characters & Entities

• Brahmā
• Rāma (Kākutstha)
• Brahman (brahma)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya is presented as the foundation of authoritative instruction: divine guidance is framed explicitly as truthful and reliable.

What is the narrative situation?

Brahmā responds to Rāma’s inquiry and prefaces a revelation by emphasizing truth.

Which character virtue is emphasized?

Truthfulness and steadfast integrity (satya) as the basis of strength (parākrama).