Shloka 16

ऐन्द्ररथप्रदानम्

Indra’s Chariot Offered to Rāma; The Duel Intensifies

Devanagari script

इदमैन्द्रंमहच्चापंकवचंचानगिसन्निभम् ।शराश्चादित्यसङ्काशाःशक्तिश्चविमलाशिवा ।।।।

Transliteration

idam aindraṃ mahac cāpaṃ kavacaṃ cānagisannibham |

śarāś cādityasaṅkāśāḥ śaktiś ca vimalā śivā ||

Translation

“Inilah busur agung milik Indra, juga baju zirah yang berkilau laksana api; anak-anak panah seterang matahari; serta lembing yang suci, bening, dan membawa keberkahan.”

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: विषय-निर्देश (Deictic topic)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; निर्देश (this)

• ऐन्द्रम्: belonging to Indra
• ऐन्द्रम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ऐन्द्र (प्रातिपदिक; इन्द्र-सम्बन्धी)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier) चापम्

• महत्-चापम्: a great bow
• महत्-चापम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + चाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; कर्मधारय: ‘महच्च तत् चापम्’

• कवचम्: armour
• कवचम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कवच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• अनग्नि-सन्निभम्: shining like fire
• अनग्नि-सन्निभम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनग्नि (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान-तत्पुरुष: ‘अनग्निना सन्निभम्’ = ‘like fire’ (shining like fire); विशेषण (qualifier) कवचम्

• शराः: arrows
• शराः: कर्ता/विषय (Subject/topic)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• आदित्य-सङ्काशाः: sun-like, radiant
• आदित्य-सङ्काशाः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक) + सङ्काश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifier) शराः

• शक्तिः: javelin, spear
• शक्तिः: कर्ता/विषय (Subject/topic)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative), एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• विमला: stainless, pure
• विमला: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier) शक्तिः

• शिवा: auspicious
• शिवा: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier) शक्तिः

Context

"Here is Indra's mighty bow, armour shining like fire, shafts resembling the Sun and stainless auspicious javelin."

Characters & Entities

• Mātali
• Indra
• bow (cāpa)
• armour (kavaca)
• arrows (śara)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Power must be sanctified by purpose: divine weapons are presented as auspicious tools meant for restoring moral order, highlighting that force is dharmic only when restrained and rightly directed.

What is the narrative situation?

Mātali enumerates the divine armaments being offered to Rāma along with the chariot.

Which character virtue is emphasized?

Responsibility in wielding strength: Rāma is implied to be a fit custodian of potent weapons because he acts in satya and dharma.