Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 101, Shloka 42

शक्तिप्रहारः

Ravana’s Shakti Javelin and Lakshmana’s Wounding

तामपिप्रहितांशक्तिंरावणेनबलीयसा ।।6.101.41।।यत्नतस्तेहरिश्रेष्ठा न शेकुरवमर्दितुम् ।अर्दिताश्चैवबाणौघैस्तेक्षिप्रहस्तेनरक्षसा ।।6.101.42 ।

saumitriṃ sā vinirbhidya praviṣṭā dharaṇītalam |

tāṃ karābhyāṃ parāmṛśya rāmaḥ śaktiṃ bhayāvahām |

babhañja samare kruddho balavān vicakarṣa ca ||

Śakti itu, setelah menembus Saumitri (Lakṣmaṇa), tertancap masuk ke dalam bumi. Lalu Rāma, yang perkasa dan murka di medan laga, menggenggam senjata mengerikan itu dengan kedua tangan, mencabutnya, dan mematahkannya.

सौमित्रिम्Saumitr(i) (Lakshmana)
सौमित्रिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
साthat (javelin)
सा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (refers to śakti)
विनिर्भिद्यhaving pierced
विनिर्भिद्य:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā/Anterior action)
TypeVerb
Rootवि + निर् + भिद् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यपन्त अव्ययकृदन्त (Gerund), 'having pierced through'
प्रविष्टाentered
प्रविष्टा:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicate participle)
TypeAdjective
Rootप्र + विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (as predicate of sā)
धरणीतलम्the surface of the earth
धरणीतलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootधरणी + तल (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (dharaṇyāḥ talaṃ), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थे कर्म (object of 'entered')
ताम्that (javelin)
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
कराभ्याम्with (his) two hands
कराभ्याम्:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, द्विवचन (Dual)
परामृश्यhaving seized
परामृश्य:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā/Anterior action)
TypeVerb
Rootपरा + मृश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यपन्त अव्ययकृदन्त (Gerund), 'having grasped/handled'
रामःRama
रामः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
शक्तिम्the javelin
शक्तिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
भयावहाम्fearsome
भयावहाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभय + आवह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (bhayaṃ āvahati iti), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—शक्तिम्
बभञ्जbroke
बभञ्ज:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभञ्ज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
समरेin battle
समरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location-context)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन
क्रुद्धःenraged
क्रुद्धः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—रामः
बलवान्mighty
बलवान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—रामः
विचकर्षdragged, pulled out
विचकर्ष:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवि + कृष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
समुच्चय (Samuccaya/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)

It was not feasible for the best of Vanaras to pull out the javelin (from Lakshmana's body) discharged with great strength from Ravana's hand, despite great efforts.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa (Saumitri)
Ś
Śakti (weapon)
E
Earth/ground (dharaṇītala)

FAQs

Dharma appears as protective duty: Rāma acts decisively to remove the instrument of harm from Lakṣmaṇa, prioritizing rescue and rightful resistance to adharma.

The śakti has passed through Lakṣmaṇa and lodged in the earth; Rāma seizes it, pulls it out, and breaks it amid combat.

Rāma’s śaurya (valor) and rakṣaṇa-bhāva (protective guardianship) are emphasized.