पञ्चषष्टितमः सर्गः — वानराणां प्लवन-पराक्रम-निरूपणम्
Assessment of the Vanaras’ Leaping Capacity; Jambavan Motivates Hanuman
गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.4।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.5।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।4.65.6।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।4.65.7।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।4.65.8।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।4.65.9।।
gavayo vānaras tatra vānarāṃs tān uvāca ha |
triṃśataṃ tu gamiṣyāmi yojanānāṃ plavaṅgamāḥ ||
śarabhas tān uvācātha vānarān vānararṣabhaḥ |
catvāriṃśad gamiṣyāmi yojanānāṃ plavaṅgamāḥ ||
vānaras tu mahā-tejā abravīd gandhamādanaḥ |
yojanānāṃ gamiṣyāmi pañcāśat tu na saṃśayaḥ ||
maindas tu vānaras tatra vānarāṃs tān uvāca ha |
yojanānāṃ paraṃ ṣaṣṭim ahaṃ plavitum utsahe ||
tatas tatra mahā-tejā dvividaḥ pratyabhāṣata |
gamiṣyāmi na sandehaḥ saptatiṃ yojanāny aham ||
suṣeṇas tu mahā-tejā proktavān hari-sattamān |
aśītiṃ yojanānāṃ tu plaveyaṃ plavageśvarāḥ ||
Di sana Gavaya berkata kepada para kera: “Wahai para pelompat, aku dapat menempuh tiga puluh yojana.” Lalu Śarabha, laksana banteng di antara kera, berkata: “Aku akan menempuh empat puluh yojana.” Gandhamādana yang bercahaya menyatakan: “Aku dapat menempuh lima puluh yojana—tanpa ragu.” Mainda berkata: “Aku berhasrat melompat melampaui enam puluh yojana.” Kemudian Dvivida yang perkasa menjawab: “Tanpa ragu, aku akan menempuh tujuh puluh yojana.” Dan Suṣeṇa yang gemilang berseru di hadapan para kera terbaik: “Wahai para pemimpin pelompat, aku dapat melompat delapan puluh yojana.”
'If I do not go and no other monkey leader goes, then we have to resort to fasting unto death once again.
Dharma is teamwork grounded in truth (satya): the leaders disclose their limits so the group can act wisely rather than boastfully.
The monkey chiefs estimate the distance they can leap, measuring whether anyone can cross the ocean to reach the enemy land and continue the search for Sītā.
Accountability and realism—capacity is stated in measurable terms for the sake of mission success.