Shloka 22

नानाविधैर्नगै स्सर्वैलताभिश्चोपशोभितम्।देवर्षियक्षप्रवरैरप्सरोभिश्च सेवितम्।।।।सिद्धचारणसङ्घैश्च प्रकीर्णं समनोरमम्।तमुपैति सहस्राक्षः सदा पर्वसु पर्वसु।।।।

nānāvidhair nagaiḥ sarvair latābhiś copaśobhitam |

devarṣiyakṣapravarair apsarobhiś ca sevitam ||

Ia dihiasi oleh segala macam pepohonan dan sulur-sulur menjalar, serta sering didatangi para dewa-ṛṣi, yakṣa-utama, dan para apsarā.

dvīpaḥan island
dvīpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tasyaof it/that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
apareon the other
apare:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (pāre)
pāreon the far side
pāre:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpāra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; पार्श्व/तीरार्थे (on the farther shore)
śata-yojanama hundred yojanas
śata-yojanam:
Parimana (परिमाण)
TypeAdjective
Rootśata (प्रातिपदिक) + yojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (śataṃ yojanāni = a hundred yojanas) परिमाणवाचक
āyataḥextended, stretched
āyataḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāyata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (dvīpaḥ)
agamyaḥinaccessible
agamyaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-gamya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/निषेध (not reachable) विशेषण (dvīpaḥ)
mānuṣaiḥby humans
mānuṣaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmānuṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
dīptaḥshining, radiant
dīptaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīpta (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (dvīpaḥ)
tamthat (island)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम (dvīpam)
mārgadhvamsearch, explore
mārgadhvam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootmṛg (धातु) / mārga (प्रातिपदिक) causative?
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; धातु: mṛg (अन्वेषणे) = to seek/search
samantataḥon all sides
samantataḥ:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootsamantatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय: देश/पर्याय (on all sides, everywhere)

'That mountain with several kinds of colourful trees and vines is frequented by gods, sages and prominent yakshas like siddhas and charanas. It is exceedingly delightful and even the thousand-eyed Indra keeps visiting this place on full and new Moon days.

D
Devarṣis
Y
Yakṣas
A
Apsarases
M
Mahendra (implied continuation)

FAQs

Dharma includes reverence toward sacred spaces: places associated with divine beings should be approached with restraint, purity of conduct, and attentiveness to one’s mission.

Sugriva continues describing the sanctified, wondrous character of the southern mountain-region that the searchers will encounter.

Respectful awareness—recognizing that the world holds sacred realms not to be treated casually.