HomeRamayanaBala KandaSarga 41Shloka 18
Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

अंशुमान्—अश्वान्वेषणम्, दिशागजसंवादः, कपिलदाहवृत्तान्तः, गङ्गोपदेशः

Anshuman’s Search for the Horse and the Counsel to Bring Ganga

कपिलेनाप्रमेयेन दग्धा हीमे महाबला:।सलिलं नार्हसि प्राज्ञ दातुमेषां हि लौकिकम्।।।।

kapilenāprameyena dagdhā hīme mahābalāḥ | salilaṃ nārhasi prājña dātum eṣāṃ hi laukikam ||

“Mereka yang perkasa ini sungguh telah dibakar oleh Kapila yang tak terukur dayanya; sebab itu, wahai bijaksana, tidak patut bagimu mempersembahkan kepada mereka air biasa yang bersifat duniawi.”

कपिलेनby Kapila
कपिलेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
अप्रमेयेनimmeasurable (in power)
अप्रमेयेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअप्रमेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘immeasurable’ (qualifying कपिलेन)
दग्धाःburnt
दग्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), कारण/निश्चयार्थ
इमेthese
इमे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
महाबलाःthe mighty ones
महाबलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि (महद् बलं येषाम्)
सलिलम्water
सलिलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
अर्हसिought (to)
अर्हसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘you ought/are fit’ (here with negation)
प्राज्ञO wise one
प्राज्ञ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
दातुम्to offer
दातुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (Infinitive), ‘to give/offer’
एषाम्for these/of these
एषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात
लौकिकम्ordinary/worldly
लौकिकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलौकिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying सलिलम् understood/offer)

'Your valiant uncles have been burnt by Kapila of boundless power. O Sagcious one! performing traditional rites with ordinary water is not proper'.

K
Kapila
G
Garuḍa
A
Anśumān

FAQs

Dharma requires appropriateness (aucitya) in rites: intention alone is not enough; the means must match the situation and scriptural-cosmic requirement.

Garuḍa explains that since the princes were reduced to ashes by Kapila’s power, ordinary water-offerings are insufficient.

Wisdom guided by instruction—Anśumān is urged to align devotion with correct practice.