Previous Verse
Next Verse

Shloka 114

The Manifestation of Viṣṇu’s Footprints: Vāmana–Trivikrama, Bāṣkali’s Subjugation, and the Rise of Viṣṇupadī

Gaṅgā

विकल्पोऽन्यो न भवता हृदि कार्यः कथंचन । कृतं च तद्विजानीया यद्यदि स्यात्सुदुष्करं

vikalpo'nyo na bhavatā hṛdi kāryaḥ kathaṃcana | kṛtaṃ ca tadvijānīyā yadyadi syātsuduṣkaraṃ

Wahai yang mulia, janganlah engkau menaruh keraguan lain sedikit pun di dalam hati. Ketahuilah bahwa hal itu telah terselesaikan—meski tampak amat sukar sekalipun.

vikalpaḥalternative/option
vikalpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvikalpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
anyaḥother
anyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); adjective qualifying vikalpaḥ
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-अव्यय)
bhavatāby you
bhavatā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); honorific pronoun-like usage
hṛdiin (your) heart
hṛdi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
kāryaḥto be done/should be made
kāryaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); predicate adjective: ‘to be done/should be made’
kathaṃcanain any way/at all
kathaṃcana:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkathaṃcana (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
kṛtamdone
kṛtam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-अव्यय)
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular (एकवचन)
vijānīyāḥyou should know/understand
vijānīyāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√jñā (धातु)
FormOptative/vidhi-liṅ (विधिलिङ्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
FormConditional particle (शर्त-अव्यय)
yadieven if/if indeed
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
FormConditional particle (शर्त-अव्यय); repetition for emphasis
syātshould be/might be
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormOptative/vidhi-liṅ (विधिलिङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
su-duṣkaramvery difficult
su-duṣkaram:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + duṣkara (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular (एकवचन); intensifier su-

Unspecified (context-dependent within Sṛṣṭikhaṇḍa 30)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: vikalpo'nyo = vikalpaḥ + anyaḥ; sudeṣkaraṃ in IAST given as suduṣkaraṃ = su + duṣkaraṃ; syāt-suduṣkaraṃ = syāt + su-duṣkaraṃ; tadvijānīyā = tat + vijānīyāḥ.

FAQs

It teaches steadiness of mind: do not give room to doubt, and hold the conviction that the intended task is already accomplished, even if it appears difficult.

It most directly supports Karma and Dharma in practice—firm resolve and mental discipline—though it can also be applied to Bhakti as unwavering faith.

The ethical lesson is perseverance: maintain inner clarity and commitment, rather than hesitating or abandoning duty due to fear of difficulty.