Adhyaya 52

Verse 1

शिवशर्मोवाच । मंगले श्रूयतां वाक्यं यदि पृच्छसि सांप्रतम् । यदर्थं हि त्वया पृष्टं तन्निबोध वरानने

Śivaśarman berkata: “Wahai Maṅgalā, dengarkanlah ucapanku, karena kini engkau bertanya. Apa yang engkau tanyakan itu—pahamilah, wahai yang berwajah elok.”

Verse 2

इयं हि सांप्रतं प्राप्ता वराकी भिक्षुरूपिणी । वसुदत्तस्य विप्रस्य सुतेयं चारुलोचने

Perempuan malang ini kini telah datang, menyamar dalam rupa seorang pengemis suci. Wahai yang bermata indah, ia adalah putri brāhmaṇa Vasudatta.

Verse 3

सुदेवा नाम भद्रेयं मम जाया प्रिया सदा । केनापि कारणेनैव देशं त्यक्त्वा समागता

Wahai yang mulia, istriku tercinta bernama Sudewā; ia senantiasa kukasihi. Namun karena suatu sebab, ia meninggalkan negerinya dan datang ke sini.

Verse 4

ममदुःखेन दग्धेयं वियोगेन वरानने । मां ज्ञात्वा तु समायाता भिक्षुरूपेण ते गृहम्

Wahai yang berwajah elok, aku terbakar oleh dukaku dan oleh perpisahan. Namun setelah mengenaliku, engkau datang ke rumahmu dalam rupa seorang pengemis suci.

Verse 5

एवं ज्ञात्वा त्वया भद्रे आतिथ्यं परिशोभितम् । कर्त्तव्यं न च संदेह इच्छंत्या मम सुप्रियम्

Mengetahui hal ini, wahai wanita mulia, hendaklah engkau memuliakan dan memperindah dharma penyambutan tamu dengan semestinya; tiada keraguan—jika engkau ingin melakukan yang paling menyenangkan hatiku.

Verse 6

भर्तुर्वाक्यं निशम्यैव मंगला पतिदेवता । हर्षेण महताविष्टा स्वयमेव सुमंगला

Mendengar kata-kata suaminya, Maṅgalā—yang memandang suaminya sebagai dewata—diliputi sukacita besar, dan menjadi sungguh-sungguh membawa keberkahan.

Verse 7

स्नानाच्छादन भोज्यं च मम चक्रे वरानने । रत्नकांचनयुक्तैश्चाभरणैश्च पतिव्रता

Wahai yang berwajah elok, istri yang setia itu menyediakan bagiku mandi, pakaian, dan santapan; serta perhiasan yang bertatah permata dan emas.

Verse 8

अहं हि भूषिता भद्रे तयैव पतिकाम्यया । तयाहं भूषिता देवि मानस्नानैश्च भोजनैः

Wahai yang lembut, sungguh aku telah dimuliakan olehnya—oleh perempuan itu yang merindukan suaminya. Wahai Dewi, ia memuliakanku melalui penyucian batin dan persembahan makanan.

Verse 9

भर्त्राहं मानिता देवि जातं दुःखमनंतकम् । ममोरसि महातीव्रं सर्वप्राणविनाशनम्

Wahai Dewi, meski aku dihormati oleh suamiku, duka yang tiada bertepi telah timbul. Di dadaku ada pedih yang amat dahsyat, seakan hendak memusnahkan seluruh napas kehidupan.

Verse 10

तस्या मानो मया दृष्टो दुःखमात्मगतं तथा । चिंता मे दारुणा जाता यया प्राणा व्रजंति मे

Aku telah melihat harga dirinya yang terluka, dan demikian pula duka yang memasuki hatiku sendiri. Kegelisahan yang mengerikan timbul dalam diriku—seakan napas hidupku benar-benar hendak pergi.

Verse 11

कदापि वचनं दत्तं न मया पापया शुभम् । अस्यैव विप्रवर्यस्य आचरंत्या च दुष्कृतम्

Aku—perempuan berdosa—tak pernah mengucapkan satu pun kata yang suci dan baik. Terhadap brāhmaṇa yang mulia ini, dalam tindak-tandukku aku justru melakukan perbuatan salah.

Verse 12

पादप्रक्षालनं नैव अंगसंवाहनं नहि । एकांतं न मया दत्तं तस्यैव हि महात्मनः

Aku tidak membasuh kakinya, tidak pula memijat anggota tubuhnya. Bahkan, kepada mahātmā itu pun aku tidak memberikan kesempatan bertemu secara pribadi.

Verse 13

संभाषां कथमस्यैव करिष्ये पापनिश्चया । रात्रौ चैव तदा तत्र पतिता दुःखसागरे

Bagaimana mungkin aku berbicara dengannya—ketika aku telah berketetapan pada dosa? Dan pada malam itu juga, di sana aku jatuh ke samudra duka.

Verse 14

एवं हि चिंतमानायाः स्फुटितं हृदयं मम । गताः प्राणास्तदा कायं परित्यज्य वरानने

Demikianlah ketika aku merenung, hatiku pun pecah; lalu napas kehidupanku pergi, meninggalkan tubuh ini, wahai yang berwajah elok.

Verse 15

तत्र दूताः समायाता धर्मराजस्य वै तदा । वीराश्च दारुणाः क्रूरा गदाचक्रासिधारिणः

Kemudian para utusan Dharmarāja datang ke sana—perkasa, mengerikan, dan garang—membawa gada, cakra, dan pedang.

Verse 16

तैस्तु बद्धा महाभागे शृंखलैर्दृढबंधनैः । नीता यमपुरं तैस्तु रुदमाना सुदुःखिता

Namun mereka, wahai wanita mulia, mengikatnya dengan rantai dan belenggu yang kuat; lalu membawanya ke Yamapura, sementara ia menangis, diliputi duka yang amat berat.

Verse 17

मुद्गरैस्ताड्यमानाहं दुर्गमार्गेण पीडिता । भर्त्स्यमाना यमस्याग्रे तैस्तत्राहं प्रवेशिता

Aku dipukuli dengan pemukul besi dan disiksa di jalan yang mengerikan; di hadapan Yama aku dimarahi, dan oleh mereka aku dipaksa masuk ke tempat itu.

Verse 18

दृष्टाहं यमराजेन सक्रोधेन महात्मना । अंगारसंचये क्षिप्ता क्षिप्ता नरकसंचये

Aku terlihat oleh Yamarāja, sang mahatma, dalam murka; lalu aku dilemparkan ke tumpukan bara menyala—ke himpunan kedahsyatan neraka.

Verse 19

लोहस्य पुरुषं कृत्वा अग्निना परितापितः । ममोरसि समुत्क्षिप्तो निजभर्तुश्च वंचनात्

Setelah dibuat seorang manusia dari besi dan dipanaskan dalam api, ia dilemparkan ke dadaku—karena tipu daya yang dilakukan oleh suamiku sendiri.

Verse 20

नानापीडातिसंतप्ता नरकाग्निप्रतापिता । तैलद्रोण्यां परिक्षिप्ता करम्भवालुकोपरि

Terbakar oleh aneka siksaan dan disambar panas api neraka, mereka dilemparkan ke palung minyak—di atas hamparan bubur kental dan pasir panas.

Verse 21

असिपत्रैश्च संच्छिन्ना जलमंत्रेण वाहिता । कूटशाल्मलिवृक्षेषु क्षिप्ता तेन महात्मना

Tercabik oleh daun-daun laksana pedang dan diseret arus yang dikuatkan mantra air, mereka dihumban oleh sang mahatma ke pohon śālmalī yang menipu.

Verse 22

पूयशोणितविष्ठायां पतिता कृमिसंकुले । सर्वेषु नरकेष्वेवं क्षिप्ताहं नृपनंदिनि

“Aku jatuh ke dalam nanah, darah, dan kotoran, penuh ulat. Demikianlah, wahai putri raja, aku dihumbankan ke segala neraka.”

Verse 23

पीडायुक्तेषु तीव्रेषु तेनैवापि महात्मना । करपत्रैः पाटिताहं शक्तिभिस्ताडिता भृशम्

Dalam siksaan yang dahsyat itu, aku pun dibuat menderita oleh Mahātmā itu sendiri—tertebas oleh bilah-bilah laksana pisau dan dihantam keras berulang kali dengan tombak.

Verse 24

अन्येष्वेव नरकेषु पातिता नृपनंदिनि । योनिगर्तेषु क्षिप्तास्मि पतिता दुःखसंकटे

Wahai putri raja, aku pun telah dilemparkan ke neraka-neraka lain; dihumbankan ke lubang-lubang rahim (kelahiran kembali), aku jatuh ke jurang penderitaan yang amat pedih.

Verse 25

धर्मराजेन तेनाहं नरकेषु निपातिता । वल्गुनीयोनिमासाद्य भुक्तं दुःखं सुदारुणम्

Oleh Dharmarāja (Yama) itu aku dijatuhkan ke neraka-neraka; dan setelah memperoleh rahim Valgunī, aku menanggung penderitaan yang sangat mengerikan.

Verse 26

गताहं क्रौष्टुकीं योनिं शुनीयोनिं पुनर्गता । सकुक्कुटीं च मार्जारीमाखुयोनिं गता ह्यहम्

Aku telah masuk ke rahim serigala hutan (jakal); lalu kembali masuk ke rahim anjing betina. Aku pun menjadi ayam betina, kucing betina, dan sungguh masuk pula ke rahim tikus.

Verse 27

एवं योनिविशेषेषु पापयोनिषु तेन च । क्षिप्तास्मि धर्मराजेन पीडिता सर्वयोनिषु

Demikianlah, dalam berbagai jenis rahim—yakni kelahiran yang berdosa—aku dilemparkan oleh Dharmarāja, dan disiksa dalam setiap kelahiran.

Verse 28

तेनैवाहं कृता भूमौ शूकरी नृपनंदिनि । तवहस्ते महाभागे संति तीर्थान्यनेकशः

Oleh dia semata aku dijadikan di bumi sebagai seekor babi betina, wahai putri raja. Wahai yang amat beruntung, di tanganmu bersemayam banyak tirtha, tempat ziarah suci.

Verse 29

तेनोदकेन सिक्तास्मि त्वयैव वरवर्णिनि । मम पापं गतं देवि प्रसादात्तव सुंदरि

Wahai wanita berkulit cerah nan elok, engkaulah yang memercikkan aku dengan air itu. Wahai Dewi, berkat anugerahmu dosaku telah sirna, wahai yang indah.

Verse 30

तवैव तेजःपुण्येन जातं ज्ञानं वरानने । इदानीं मामुद्धरस्व पतितां नरकसंकटे

Wahai yang berwajah elok, oleh jasa dan cahaya rohanimu sendiri pengetahuan ini terbit. Kini selamatkanlah aku, yang terjatuh dalam bahaya neraka.

Verse 31

यदा नोद्धरसे देवि पुनर्यास्यामि दारुणम् । नरकं च महाभागे त्राहि मां दुःखभागिनीम्

Jika engkau tidak menyelamatkanku, wahai Dewi, aku akan kembali menuju neraka yang mengerikan. Wahai yang amat beruntung, lindungilah aku, yang menjadi bagian dari penderitaan.

Verse 32

गताहं पापभावेन दीनाहं च निराश्रया । सुदेवोवाच । किं कृतं हि मया भद्रे सुकृतं पुण्यसंभवम्

“Aku telah jatuh karena watak berdosa; aku hina dan tanpa sandaran.” Sudeva berkata: “Wahai yang mulia, kebajikan apakah yang telah kulakukan—kebajikan apa yang melahirkan pahala suci?”

Verse 33

येनाहमुद्धरे त्वां वै तन्मे त्वं वद सांप्रतम् । शूकर्युवाच । अयं राजा महाभाग इक्ष्वाकुर्मनुनंदनः

“Katakanlah kepadaku sekarang juga, dengan cara apa aku sungguh dapat menyelamatkanmu.” Śūkarī berkata: “Inilah raja yang amat berbahagia—Ikṣvāku, kegembiraan garis Manu.”

Verse 34

विष्णुरेष महाप्राज्ञो भवती श्रीर्हि नान्यथा । पतिव्रता महाभागा पतिव्रतपरायणा

Dialah Viṣṇu yang mahābijaksana; dan engkau sungguh Śrī (Lakṣmī)—tiada yang lain. Wahai wanita yang amat berbahagia, engkau pativratā, sepenuhnya teguh pada ikrar kesetiaan kepada suami.

Verse 35

त्वं सती सर्वदा भद्रे सर्वतीर्थमयी प्रिया । देवि सर्वमयी नित्यं सर्वदेवमयी सदा

Wahai yang mulia, engkau senantiasa satī, senantiasa terkasih—perwujudan segala tīrtha suci. Wahai Dewi, engkau abadi, meresapi segalanya; selamanya engkau adalah wujud semua dewa.

Verse 36

महापतिव्रता लोक एका त्वं नृपतेः प्रिया । यया शुश्रूषितो भर्ता भवत्या हि अहर्निशम्

Wahai permaisuri, engkaulah satu-satunya di dunia teladan mahā-pativratā, kekasih sang raja; sebab olehmu suamimu sungguh dilayani siang dan malam.

Verse 37

एकस्य दिवसस्यापि पुण्यं देहि वरानने । पति शुश्रूषितस्यापि यदि मे कुरुषे प्रियम्

Wahai yang berwajah elok, anugerahkan kepadaku pahala kebajikan walau hanya satu hari—jika engkau hendak menyenangkan hatiku—pahala milik dia yang setia melayani suaminya.

Verse 38

मम माता पिता त्वं वै त्वं मे गुरुः सनातनः । अहं पापा दुराचारा असत्या ज्ञानवर्जिता

Engkaulah ibu dan ayahku; Engkaulah Guru-ku yang kekal. Aku penuh dosa, berperilaku buruk, berkata dusta, dan jauh dari pengetahuan sejati.

Verse 39

मामुद्धर महाभागे भीताहं यमताडनैः । सुकलोवाच । एवं श्रुत्वा तया प्रोक्तं समालोक्य नृपं तदा

“Selamatkanlah aku, wahai yang amat mulia; aku gentar oleh pukulan para utusan Yama.” Sukala berkata: Setelah mendengar ucapannya demikian, ia pun memandang kepada sang raja saat itu.

Verse 40

किं करोमि महाराज एषा किं वदते पशुः । इक्ष्वाकुरुवाच । एनां दुःखां वराकीं वै पापयोनिं गतां शुभे

“Wahai Maharaja, apa yang harus kulakukan? Apa yang dikatakan makhluk ini?” Ikṣvāku menjawab: “Wahai yang suci, ia sungguh menderita dan malang, telah jatuh ke dalam kelahiran yang berdosa.”

Verse 41

समुद्धरस्व पुण्यैस्त्वं महच्छ्रेयो भविष्यति । एवमुक्ता वरा नारी सुदेवा चारुमंगला

“Angkatlah (dirimu/keadaanmu) dengan kebajikan; kesejahteraan besar dan kebaikan tertinggi akan datang bagimu.” Setelah demikian diucapkan, wanita utama itu—Sudevā, yang elok dan membawa kemujuran—pun hadir.

Verse 42

उवाचैकाब्दपुण्यं ते मया दत्तं वरानने । एवमुक्तेन वाक्येन तया देव्या हि तत्क्षणात्

Ia berkata, “Wahai yang berwajah elok, telah kuberikan kepadamu pahala kebajikan selama satu tahun penuh.” Setelah mengucapkan kata-kata itu, Sang Dewi pada saat itu juga…

Verse 43

रूपयौवनसंपन्ना दिव्यमालाविभूषिता । दिव्यदेहा च संभूता तेजोज्वालासमावृता

Dikaruniai keelokan dan masa muda, berhias kalung surgawi, ia menampakkan diri dengan tubuh ilahi—terselubung nyala cahaya yang gemilang.

Verse 44

सर्वभूषणशोभाढ्या नानारत्नैश्च शोभिता । संजाता दिव्यरूपा सा दिव्यगंधानुलेपना

Berhiaskan kemilau segala perhiasan, dipermuliakan oleh aneka permata, ia tampil dalam rupa ilahi, terolesi wewangian surgawi.

Verse 45

दिव्यं विमानमारूढा अंतरिक्षं गता सती । तामुवाच ततो राज्ञीं प्रणतानतकंधरा

Setelah menaiki vimāna surgawi, sang wanita suci melayang ke angkasa. Lalu, menundukkan leher dengan hormat, ia berbicara kepada sang ratu.

Verse 46

स्वस्त्यस्तु ते महाभागे प्रसादात्तव सुंदरि । व्रजामि पातकान्मुक्ता स्वर्गं पुण्यतमं शुभम्

Semoga sejahtera atasmu, wahai yang amat beruntung. Wahai jelita, oleh anugerah rahmatmu aku berangkat—terbebas dari dosa—menuju svarga yang suci, paling penuh pahala dan membawa berkah.

Verse 47

प्रणम्यैवं गता स्वर्गं सुदेवा शृणु सत्तम । एतत्ते सर्वमाख्यातं सुकलाया निवेदितम्

Demikianlah setelah bersujud hormat, Sudevā pun pergi ke svarga. Wahai Sudevā, dengarlah, wahai yang terbaik di antara orang saleh: semuanya ini telah disampaikan kepadamu sepenuhnya, sebagaimana dinyatakan oleh Sukalā.

Verse 52

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे सुदेवास्वर्गारोहणंनाम द्विपंचाशत्तमोऽध्यायः

Demikian berakhir bab kelima puluh dua, bernama “Kenaikan Sudeva ke Svarga,” dalam Bhūmi-khaṇḍa dari Śrī Padma Purāṇa yang mulia, di dalam kisah Vena dan riwayat Sukalā.