Shloka 60

The Consecration (Anointing) of Indra

Devanagari script

वासुदेव उवाच । भवत्या देवकार्यार्थं गंतव्यं मानुषीं तनुम् । तदाहं तव गर्भे वै वासं यास्यामि निश्चितम्

Transliteration

vāsudeva uvāca | bhavatyā devakāryārthaṃ gaṃtavyaṃ mānuṣīṃ tanum | tadāhaṃ tava garbhe vai vāsaṃ yāsyāmi niścitam

Translation

Vāsudeva bersabda: “Demi terlaksananya tugas para dewa, engkau harus pergi dan mengenakan tubuh manusia. Karena itu, Aku pasti akan berdiam dalam rahimmu.”

Word by Word

• वासुदेवः: Vāsudeva
• वासुदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वासुदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भवत्या: by you (lady)
• भवत्या: Karana (Agent-Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd case), एकवचन; आदरार्थक-प्रयोग ('by you', respectful)

• देवकार्यार्थम्: for the purpose of the gods' work
• देवकार्यार्थम्: Hetu (Purpose/हेतु)
• Type: Noun
• Root: देव + कार्य + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd case), एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (देवानां कार्यस्य अर्थम् = for the purpose of the gods' task)

• गन्तव्यम्: must go
• गन्तव्यम्: Kriya (Obligation/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गन्तव्य (कृदन्त; √गम् (धातु) + तव्यत्)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त (कर्तव्यता/भाव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-भावे 'is to be gone/you must go'

• मानुषीम्: human
• मानुषीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मानुषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd case), एकवचन; तनुम् इति विशेषण

• तनुम्: body
• तनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd case), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध/6th case), एकवचन

• गर्भे: in (your) womb
• गर्भे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th case), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-निपात (particle: indeed)

• वासम्: residence, dwelling
• वासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd case), एकवचन; 'dwelling/residence'

• यास्यामि: I shall go
• यास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; 'I shall go'

• निश्चितम्: certainly
• निश्चितम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: निश्चित (कृदन्त; √निश्+√चि/√चित् (धातु))
• Form: अव्ययीभावे/क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative/neuter): 'certainly, decisively'

Speaker

Vāsudeva

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: देवकार्यार्थम् = देवकार्य + अर्थम् (समास/समाहार); तदाहं = तदा + अहम् (दीर्घसन्धि); वासं यास्यामि = वासम् + यास्यामि (म् before y often written as ं).

Characters & Entities

• Vāsudeva
• Devas

FAQs

What doctrine of Vaishnavism is highlighted in this verse?

It expresses the avatāra principle: Vāsudeva (Viṣṇu) willingly assumes a human context and enters a womb to accomplish a divine purpose (deva-kārya).

What does “deva-kāryārtham” imply about the reason for taking a human body?

It indicates a cosmic mandate—an incarnation is undertaken not for personal gain but to fulfill a task connected with restoring order and aiding the gods’ purpose.

What ethical or spiritual lesson does this dialogue suggest?

It emphasizes purposeful action and self-offering: even the highest divinity accepts limitation (human embodiment) to protect and uphold dharma.