Previous Verse
Next Verse

Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 35

The Nature of Knowledge, the Guru as Living Tīrtha, and the Law of Final Remembrance

वत्सवत्सेति नित्यं वै प्रलपञ्छृणु भार्गव । गद्यपद्यमयैर्वाक्यैः संस्कृताक्षरसंयुतैः

vatsavatseti nityaṃ vai pralapañchṛṇu bhārgava | gadyapadyamayairvākyaiḥ saṃskṛtākṣarasaṃyutaiḥ

Wahai Bhārgava, dengarkan: ia senantiasa berceloteh, “vatsa, vatsa!”—bertutur dengan kalimat prosa dan syair, tersusun dari aksara Sanskerta yang halus.

वत्सवत्सO dear child, O child
वत्सवत्स:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (हे वत्स, वत्स)
इतिthus
इति:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-चिह्न/निपात
नित्यम्always
नित्यम्:
Avyaya (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (adverbial accusative) ‘always’
वैindeed
वै:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
प्रलपन्speaking / babbling
प्रलपन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रलपन् (कृदन्त, √लप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle) ‘babbling/speaking’
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भार्गवO Bhārgava
भार्गव:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (हे भार्गव)
गद्यपद्यमयैःwith (speech) consisting of prose and verse
गद्यपद्यमयैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootगद्य + पद्य + मय (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—गद्यं च पद्यं च (द्वन्द्व) + मय (‘consisting of prose and verse’)
वाक्यैःwith sentences/utterances
वाक्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
संस्कृताक्षरसंयुतैःendowed with Sanskrit syllables/letters
संस्कृताक्षरसंयुतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसंस्कृत + अक्षर + संयुत (कृदन्त, √युज्)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—संस्कृतानि अक्षराणि (कर्मधारय/तत्पुरुष) + संयुत (‘joined with’) क्त-प्रत्ययान्त; ‘endowed with Sanskrit letters’

Unclear from single-verse context (addressing Bhārgava)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: hasya

Sandhi Resolution Notes: वत्सवत्सेति = वत्सवत्स + इति; प्रलपञ्छृणु = प्रलपन् + शृणु (न् + श् → ञ्छ्); गद्यपद्यमयैर्वाक्यैः = गद्यपद्यमयैः + वाक्यैः (ः + व् → र्व्); संस्कृताक्षरसंयुतैः = संस्कृत + अक्षर + संयुतैः

B
Bhārgava

FAQs

“Vatsa” is an affectionate address meaning “dear child.” Repeating it (“vatsa, vatsa”) emphasizes continual, fond calling or prattling.

It highlights that the speech being described is expressed in mixed literary modes—prose and metrical poetry—typical of Purāṇic narration and learned discourse.

It suggests polished, grammatically refined Sanskrit diction—speech formed with well-shaped syllables/letters, indicating learned or cultivated expression.