Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 169

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

इत्येषैकादशी प्रोक्ता द्वादशीं श्रृणु नारद । त्वरितोयांत्यमाद्यं स्याद्युतिदोहचरस्वयुक् ॥ १६९ ॥

Transliteration

ityeṣaikādaśī proktā dvādaśīṃ śrṛṇu nārada | tvaritoyāṃtyamādyaṃ syādyutidohacarasvayuk || 169 ||

Translation

Demikianlah tata Ekadasi telah dijelaskan. Kini, wahai Narada, dengarkan aturan Dvadasi: bila ada keperluan untuk segera menuntaskan nazar, mulailah terlebih dahulu upacara penutup, disertai persembahan dan laku yang ditetapkan.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, इत्यादि-समाप्त्यर्थ (quotative/closure particle)

• एषा: this (she/this one)
• एषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• एकादशी: Ekādaśī (11th lunar day)
• एकादशी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः—एकादश + ई (तिथिः)

• प्रोक्ता: has been described
• प्रोक्ता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तम् (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कथिता’

• द्वादशीम्: Dvādāśī (12th lunar day)
• द्वादशीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; द्विगु-समासः—द्वादश + ई (तिथिः)

• शृणु: hear
• शृणु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• नारद: O Nārada
• नारद: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन

• त्वरित: ‘Tvaritā’ (name/seed)
• त्वरित: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मन्त्र/बीज-नाम (नामपद)

• उ: indeed/and
• उ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: उ (अव्यय)
• Form: निपात (particle; metrical/emphatic)

• यान्त्यम्: final/ending
• यान्त्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यान्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (आद्यं)

• आद्यम्: the first
• आद्यम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता) / द्वितीया, एकवचन; ‘प्रथमम्’

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• युति: ‘Yuti’ (name/seed)
• युति: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मन्त्र-नाम (नामपद)

• दोह: ‘Doha’ (name/seed)
• दोह: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मन्त्र-नाम (नामपद)

• चर: ‘Cara’ (name/seed)
• चर: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मन्त्र-नाम (नामपद)

• स्व: own/self
• स्व: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्/सर्वनाम-विशेषण; (समासाङ्ग)

• युक्: joined/combined
• युक्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्विप्/क् (कृदन्त)
• Form: क्विप्-प्रत्ययान्त कृदन्त (युक् = युक्त/युक्तः अर्थे); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (आद्यं/मन्त्रक्रमः)

Speaker

Sanatkumara (addressing Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: Ekadashi / Dvadashi

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It marks the transition from describing Ekādaśī to prescribing Dvādaśī, emphasizing that a vow is spiritually complete only when its concluding rites are performed correctly and on time.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By stressing careful completion of the Ekādaśī–Dvādaśī discipline, it frames bhakti not only as feeling but as faithful observance—listening, following procedure, and finishing the vrata in a dharmic way.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects a technical, Vedāṅga-like concern for ritual sequencing and timing—how to proceed on Dvādaśī, especially under constraints—showing procedural decision-making within vrata practice.