Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

Sanatkumāra’s Bhāgavata Tantra: Tattvas, Māyā-Bonds, Embodiment, and the Necessity of Dīkṣā

विश्वी सूक्ष्मा परा माया विकृतैः परत्तु सा । कर्माण्यावेक्ष्य विद्येशो मायां विक्षोभ्य शक्तिभिः ॥ ४५ ॥

viśvī sūkṣmā parā māyā vikṛtaiḥ parattu sā | karmāṇyāvekṣya vidyeśo māyāṃ vikṣobhya śaktibhiḥ || 45 ||

Māyā tertinggi itu bersifat universal dan halus; namun ia melampaui serta berbeda dari segala perubahan yang termanifestasi. Melihat karma para makhluk, Sang Penguasa Pengetahuan mengguncang Māyā melalui śakti-śakti-Nya.

विश्वीall-pervading/universal
विश्वी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (of māyā)
सूक्ष्माsubtle
सूक्ष्मा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पराsupreme
परा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
मायाmāyā
माया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
विकृतैःby modifications/transformations
विकृतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
पराsupreme
परा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (re-asserted)
तुbut/however
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक निपात (adversative/emphatic particle)
साshe/that (māyā)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कर्माणिactions
कर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
आवेक्ष्यhaving observed/considered
आवेक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययकृदन्त; ‘having observed/considered’
विद्येशःVidyeśa (Lord of knowledge)
विद्येशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (Lord of knowledge)
मायाम्māyā
मायाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
विक्षोभ्यhaving agitated
विक्षोभ्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + क्षुभ् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययकृदन्त; ‘having agitated/stirred’
शक्तिभिःby powers/energies
शक्तिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

M
Maya
V
Vidyesha (Lord of Knowledge)

FAQs

It teaches that Māyā is a subtle, universal divine power, activated under the Lord’s governance in response to karma—so liberation requires seeing the Lord as the controller, not Māyā as independent.

By implying that the Lord (Vidyeśa) directs Māyā through His śaktis, it supports bhakti as surrender to the Lord who rules the karmic field, rather than attachment to changing appearances.

A Vedāṅga-oriented takeaway is the principle of causality and governance: actions (karma) have ordered results within Māyā, suggesting disciplined ritual and conduct (kalpa/dharma) must align with right knowledge of the Lord’s śakti.