Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 2

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

त्रिस्कंधं ज्यौतिषां शास्त्रं चतुर्लक्षमुदाहृतम् । गणितं जातकं विप्र संहितास्कंधसंज्ञिताः ॥ २ ॥

triskaṃdhaṃ jyautiṣāṃ śāstraṃ caturlakṣamudāhṛtam | gaṇitaṃ jātakaṃ vipra saṃhitāskaṃdhasaṃjñitāḥ || 2 ||

Wahai brāhmaṇa, śāstra Jyotiṣa dinyatakan terbagi tiga skandha dan berjumlah empat ratus ribu ajaran; cabangnya dikenal sebagai Gaṇita, Jātaka, dan Saṃhitā.

त्रि-स्कन्धम्having three sections
त्रि-स्कन्धम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (threefold)
ज्यौतिषाम्of Jyotiṣa (astral science)
ज्यौतिषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootज्यौतिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
शास्त्रम्treatise; science
शास्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चतुर्-लक्षम्four hundred thousand (in extent)
चतुर्-लक्षम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + लक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (four lakhs)
उदाहृतम्is stated; is declared
उदाहृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-आ-हृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
गणितम्calculation (gaṇita)
गणितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगणित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
जातकम्nativity/horoscopy (jātaka)
जातकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
संहिता-स्कन्ध-संज्ञिताःcalled the Saṃhitā-skandha
संहिता-स्कन्ध-संज्ञिताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंहिता + स्कन्ध + संज्ञित (प्रातिपदिक; √ज्ञा + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुवचन-विशेषण (referring to the three skandhas); समासः—तत्पुरुषः (संहिता-स्कन्ध इति संज्ञा यस्य/येषाम्)

Narada (in dialogue context with Sanatkumara tradition)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

It frames Jyotiṣa as an organized śāstra with defined branches, implying that correct knowledge of time, cycles, and indications supports dharma-based living and disciplined sādhana.

Indirectly: by classifying Jyotiṣa, it supports proper timing and observance of devotional practices (vratas, pūjā, muhūrtas), which strengthen steady bhakti through regular, well-ordered worship.

Jyotiṣa-related technical knowledge: Gaṇita (astronomical calculations), Jātaka (birth-chart interpretation), and Saṃhitā (omens, seasonal and worldly prognostication used for muhūrta and public/ritual planning).