The Description of the Index (Anukramaṇikā) of the Padma Purāṇa

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि पुराणं पद्मसंज्ञकम् । महत्पुण्यप्रदं नॄणां श्रृण्वतां पठतां मुदा ॥ १ ॥

Brahmā bersabda: “Wahai putraku, dengarkan; akan kuuraikan Purāṇa yang dikenal sebagai Padma. Ia menganugerahkan pahala kebajikan besar bagi manusia—bagi yang mendengarnya dan yang melantunkannya dengan sukacita.”

Verse 2

यथा चंचेंद्रियः सर्वः शरीरीति निगद्यते । तथेदं पंचभिः खंडैरुदितं पापनाशनम् ॥ २ ॥

Sebagaimana setiap makhluk berjasad disebut memiliki indria yang gelisah, demikian pula ajaran pemusnah dosa ini diuraikan dalam lima bagian.

Verse 3

पुलस्त्येन तु भीष्माय सृष्ट्यादिक्रमतो द्विज । नानाख्यानेतिहासाद्यैर्यत्रोक्तो धर्मविस्तरः ॥ ३ ॥

Wahai yang dua-kali-lahir, Purāṇa ini diajarkan oleh Pulastya kepada Bhīṣma menurut urutan mulai dari penciptaan; dan di dalamnya keluasan Dharma diuraikan melalui beragam kisah, itihāsa, dan riwayat lainnya.

Verse 4

पुष्करस्य च माहात्म्यं विस्तरेण प्रकीर्तितम् । ब्रह्मयज्ञविधानं च वेदपाठादिलक्षणम् ॥ ४ ॥

Kemuliaan Puṣkara pun dipuji secara terperinci; demikian pula tata cara Brahma-yajña serta ciri-ciri pembacaan Weda dan laku-laku terkaitnya.

Verse 5

दानानां कीर्तनं यत्र व्रतानां च पृथक्पृथक् । विवाहः शैलजायाश्चतारकाख्यानकं महत् ॥ ५ ॥

Di sana dipaparkan pujian tentang berbagai dana (sedekah suci) dan, secara terpisah, aneka vrata (laku nazar); juga pernikahan Śailajā (Pārvatī) serta kisah agung yang dikenal sebagai episode Tāraka.

Verse 6

माहात्म्यं च गवादीनां कीर्तितं सर्वपुण्यदम् । कालकेयादिदैत्यानां वधो यत्र पृथक्पृथक् ॥ ६ ॥

Di sana dimasyhurkan kemuliaan suci sapi dan lainnya yang menganugerahkan segala pahala kebajikan; dan juga diuraikan satu per satu pembinasaan para raksasa seperti Kālakeya.

Verse 7

ग्रहाणामर्चनं दानं यत्र प्रोक्तं द्विजोत्तम । तत्सृष्टिखंडमुद्दिष्टं व्यासेन सुमहात्मना ॥ ७ ॥

Wahai yang terbaik di antara kaum dwija, bagian yang mengajarkan pemujaan para dewa planet (graha) dan pemberian dana itu oleh Vyāsa yang berhati luhur ditetapkan sebagai ‘Sṛṣṭi-khaṇḍa’, Bagian Penciptaan.

Verse 8

पितृमात्रादिपूज्यत्वे शिवशर्मकथा पुरा । सुव्रतस्य कथा पश्चाद्वृत्रस्य च वधस्तथा ॥ ८ ॥

Dalam bagian tentang kewajiban memuliakan ayah, ibu, dan para sesepuh, dikisahkan cerita kuno Śivaśarman; sesudah itu datang kisah Suvrata, dan demikian pula pembunuhan Vṛtra.

Verse 9

पृथोर्वैनस्य चाख्यानं सुनूथायाः कथा तथा । सुकलाख्यानकं चैव धर्माख्यानं ततः परम् ॥ ९ ॥

Kemudian menyusul kisah Pṛthu, putra Vena, beserta cerita Sunūthā; setelah itu hadir episode ‘Sukalākhyāna’, dan berikutnya wejangan yang dikenal sebagai ‘Dharmākhyāna’.

Verse 10

पितृशुश्रूषणाख्यानं नहुषस्य कथा ततः । ययातिचरितं चैव गुरुतीर्थनिरूपणम् ॥ १० ॥

Kemudian disampaikan kisah bakti melayani para leluhur (pitṛ); sesudah itu cerita Nahuṣa; juga riwayat hidup Yayāti; serta uraian tempat ziarah suci bernama Guru-tīrtha.

Verse 11

राज्ञा जैमिनिसंवादो बह्वाश्चर्य्यकथायुतः । कथा ह्यशोकसुंदर्याहुंडदैत्यवधान्विता ॥ ११ ॥

Ada pula dialog sang raja dengan Jaimini, sarat dengan banyak kisah menakjubkan; yakni kisah Aśokasundarī, termasuk penumpasan raksasa Huṇḍa.

Verse 12

कामोदाख्यानकं तत्र विहुंडवधसंयुतम् । कुंजलस्य च संवादश्च्यवनेन महात्मना ॥ १२ ॥

Di sana juga termuat kisah bernama “Kāmoda”, beserta riwayat terbunuhnya Vihuṇḍa; dan juga dialog Kuñjala dengan resi agung Cyavana.

Verse 13

सिद्धाख्यानं ततः प्रोक्तं खंडस्यास्य फलोहनम् । सूतशौनकसंवादं भूमिखंडमिदं स्मृतम् ॥ १३ ॥

Selanjutnya dikisahkan “Siddhākhyāna” dan dijelaskan pula buah (pahala) yang dianugerahkan oleh bagian ini; inilah yang dikenang sebagai “Bhūmi-khaṇḍa”, berupa dialog Sūta dan Śaunaka.

Verse 14

ब्रह्माण्डोत्पत्तिरुदिता यत्रर्षिभिश्च सौतिना । सभूमिलोकसंस्थानं तीर्थाख्यानं ततः परम् ॥ १४ ॥

Di sana para resi bersama Sauti menuturkan asal-mula Brahmāṇḍa (telur kosmis); kemudian susunan bumi dan alam-alam; dan setelah itu kisah tentang tīrtha-tīrtha suci.

Verse 15

नर्मदोत्पत्तिकथनं तत्तीर्थानां कथाः पृथक् । कुरुक्षेत्रादितीर्थानां कथा पुण्या प्रकीर्तिता ॥ १५ ॥

Dikisahkan asal-mula Narmadā, beserta kisah-kisah terpisah tentang tirtha (tempat suci) beliau; dan juga cerita-cerita suci Kurukṣetra dan tirtha lainnya yang menganugerahkan pahala.

Verse 16

कालिंदीपुण्यकथनं काशीमाहात्म्यवर्णनम् । गयायाश्चैव माहात्म्यं प्रयागस्य च पुण्यकम् ॥ १६ ॥

Dijelaskan kisah suci Kāliṇdī (Yamunā), dipaparkan kemuliaan Kāśī; serta dituturkan pula keagungan Gayā dan kesucian Prayāga yang menyucikan.

Verse 17

वर्णाश्रमानुरोधेन कर्मयोगनिरूपणम् । व्यासजमिनिसंवादः पुण्यकर्मकथान्वितः ॥ १७ ॥

Dipaparkan ajaran Karma-yoga sesuai dharma varṇa dan āśrama; disertai dialog Vyāsa dan Jaimini, lengkap dengan kisah-kisah perbuatan bajik yang berpahala.

Verse 18

समुद्रमथनाख्यानं व्रताख्यानं ततः परम् । ऊर्ज्जपंचाहमाहाम्यं स्तोत्रं सर्वापराधनुत् ॥ १८ ॥

Kemudian hadir kisah Pengadukan Samudra; sesudah itu uraian tentang vrata (kaul suci). Lalu kemuliaan lima hari Ūrjja, serta sebuah stotra yang melenyapkan segala pelanggaran.

Verse 19

एतत्स्वर्गाभिधं विप्र सर्वपातकनाशनम् । रामाश्वमेधं प्रथमं रामराज्याभिषेचनम् ॥ १९ ॥

Wahai brāhmaṇa, bagian ini disebut “Svarga”, pelenyap segala dosa: mula-mula Aśvamedha Rama, lalu penobatan (abhiṣeka) kerajaan Rama.

Verse 20

अगस्त्याद्यागमश्चैव पौलस्त्यान्वयकीर्त्तनम् । अश्वमेधोपदेशश्च हयचर्या ततः परम् ॥ २० ॥

Di dalamnya termuat tradisi Āgama yang bermula dari Agastya, pemuliaan garis keturunan Pulastya, ajaran tentang yajña Aśvamedha, dan sesudah itu tata laku serta disiplin terkait kuda (haya-caryā).

Verse 21

नानाराजकथाः पुण्या जगन्नाथानुवर्णनम् । वृन्दावनस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ २१ ॥

Berbagai kisah suci para raja, uraian tentang Jagannātha, dan kemuliaan Vṛndāvana—semuanya adalah pemusnah segala dosa.

Verse 22

नित्यलीलानुकथनं यत्र कृष्णावतारिणः । माधवस्नानमाहात्म्यं स्नानदानार्चने फलम् ॥ २२ ॥

Di sana terdapat kisah berkesinambungan tentang līlā abadi Tuhan yang turun sebagai Kṛṣṇa; juga diajarkan kemuliaan Mādhava-snāna serta buah dari mandi suci, sedekah, dan pemujaan.

Verse 23

धरावराहसंवादो यमब्रह्मणयोः कथा । संवादो राजदूतानां कृष्णस्तोत्रनिरूपणम् ॥ २३ ॥

Di dalamnya ada dialog antara Dharā dan Varāha, kisah tentang Yama dan Brahmā, percakapan para utusan raja, serta uraian mengenai stotra pujian bagi Kṛṣṇa.

Verse 24

शिवशंभुसमायोगी दधीचाख्यानकं ततः । भस्ममाहात्म्यमतुलं शिवमाहात्म्यमुत्तमम् ॥ २४ ॥

Kemudian dijelaskan persatuan suci dengan Śiva—Śaṃbhu; setelah itu kisah Dadhīci; kemuliaan bhasma yang tiada banding; serta keagungan tertinggi Dewa Śiva.

Verse 25

देवरातसुताख्यानं पुराणज्ञप्रशंसनम् । गौतमाख्यानकं चैव शिवगीता ततः स्मृता ॥ २५ ॥

Kemudian diceritakan kisah putra Devarāta, pujian bagi para ahli Purāṇa, episode tentang Gautama, dan sesudah itu diingatlah Śiva-gītā.

Verse 26

कल्पांतरे रामकथा भारद्वाजाश्रमस्थिता । पातालखंडमेतद्धि श्रृण्वतां पठतां सदा ॥ २६ ॥

Pada kalpa yang lain, kisah Rāma tersimpan di āśrama Bharadvāja. Inilah Pātāla-khaṇḍa, untuk senantiasa didengar dan dibaca rutin.

Verse 27

सर्वपापप्रशमनं सर्वाभीष्टफलप्रदम् । पर्वताख्यानकं पूर्वं गौर्थै प्रोक्तं शिवेन वै ॥ २७ ॥

‘Kisah Gunung’ yang kuno ini menenteramkan segala dosa dan menganugerahkan semua buah yang diinginkan. Dahulu Śiva sendiri menuturkannya demi Gaurī.

Verse 28

जालंधरकथा पश्चाच्छ्रीशैलाद्यनुकीर्तनम् । सगरस्य कथा पुण्या ततः परमुदीरितम् ॥ २८ ॥

Sesudah itu datang kisah Jālandhara, lalu pengagungan Śrīśaila dan tirtha-tirtha lainnya. Kemudian dikumandangkan kisah suci Raja Sagara, dan setelahnya topik-topik lain dijelaskan berurutan.

Verse 29

गंगाप्रयागकाशीनां गयायाश्चाधिपुण्यकम् । अन्नादि दानमाहात्म्यं तन्महाद्वादशीव्रतम् ॥ २९ ॥

Di sini dimaklumkan kesucian tertinggi tirtha Gaṅgā, Prayāga, Kāśī, dan juga Gayā; serta dijelaskan kemuliaan sedekah seperti pemberian makanan, beserta Mahā-Dvādaśī-vrata.

Verse 30

चतुर्विंशैकादशीनां माहात्म्यं पृथगीरितम् । विष्णुधर्मसमाख्यानं विष्णुनामसहस्रकम् ॥ ३० ॥

Keagungan dua puluh empat Ekādaśī telah diuraikan secara terpisah; demikian pula penjelasan tentang Dharma Viṣṇu dan seribu nama Viṣṇu telah dipaparkan.

Verse 31

कार्तिकव्रतमाहात्म्यं माघस्नानफलं ततः । जम्बृद्वीपस्य तीर्थानां माहात्म्यं पापनाशनम् ॥ ३१ ॥

Kemudian dijelaskan kemuliaan vrata Kārtika, sesudah itu pahala mandi suci pada bulan Māgha; serta kemuliaan tīrtha-tīrtha di Jambūdvīpa yang melenyapkan dosa.

Verse 32

साभ्रमत्याश्च माहात्म्यं नृसिंहोत्पत्तिवर्णनम् । देवशर्मादिकाख्यानं गीतामाहात्म्यवर्णनम् ॥ ३२ ॥

Juga diuraikan kemuliaan Sābhramatī, kisah penampakan Narasiṃha, riwayat yang bermula dari Devaśarmā, serta uraian tentang kemuliaan Bhagavad-Gītā.

Verse 33

भक्त्याख्यानं च माहात्म्यं श्रीमद्भागवतस्य ह । इन्द्रप्रस्थस्य माहात्म्यं बहुतीर्थकथान्वितम् ॥ ३३ ॥

Di dalamnya terdapat kisah bhakti dan kemuliaan Śrīmad Bhāgavata; serta kemuliaan Indraprastha yang disertai banyak kisah tīrtha (tempat suci).

Verse 34

मन्त्ररत्नाभिधानं च त्रिपाद्भूत्यनुवर्णनम् । अवतारकथाः पुण्या मत्स्यादीनामतः परम् ॥ ३४ ॥

Kemudian disebutkan sebutan ‘Mantra-Ratna’, uraian tentang Tripād-bhūti (kemuliaan transenden tiga-lapis), dan setelah itu kisah-kisah suci avatāra—bermula dari Matsya dan seterusnya.

Verse 35

रामनामशतं दिव्यं तन्माहात्म्यं च वाडव । परीक्षणं च भृगुणा श्रीविष्णोर्वैभवस्य च ॥ ३५ ॥

Wahai Vāḍava, di sini dipaparkan seratus nama suci Rāma yang ilahi beserta kemuliaannya, juga ujian oleh Bhṛgu serta keagungan Śrī Viṣṇu.

Verse 36

इत्येतदुत्तरं खण्डं पंचमं सर्वपुण्यदम् । पंचखंडयुतं पाद्मं यः श्रृणोति नरोत्तमः ॥ ३६ ॥

Demikianlah Uttara-khaṇḍa ini, bagian kelima yang menganugerahkan segala pahala suci. Ia yang mendengarkan Padma Purāṇa lengkap lima khaṇḍa adalah insan utama.

Verse 37

स लभेद्वैष्णवं धाम भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । एतद्वै पंचपंचाशत्सहस्रं पद्मसंज्ञकम् ॥ ३७ ॥

Setelah menikmati kenikmatan yang diinginkan di dunia ini, ia meraih Dhāma Vaiṣṇava. Inilah ukuran lima puluh lima ribu yang dikenal dengan nama “Padma”.

Verse 38

पुराणं लेखयित्वा वै ज्येष्ठ्यां स्वर्णाब्जसंयुतम् । यः प्रदद्यात्सुसत्कृत्य पुराणज्ञाय मानद ॥ ३८ ॥

Wahai penganugerahi hormat, siapa menyalin sebuah Purāṇa dan pada hari purnama Jyeṣṭhā mempersembahkannya dengan hormat—dihiasi emas dan teratai—kepada ahli Purāṇa, memperoleh pahala besar.

Verse 39

स याति वैष्णवं धाम सर्वदेवनमस्कृतः । पद्मानुक्रमणीमेतां यः पठेच्छृणुयात्तथा ॥ ३९ ॥

Siapa melafalkan Padmānukramaṇī ini atau mendengarkannya, ia dihormati oleh semua dewa dan mencapai Dhāma Vaiṣṇava.

Verse 40

सोऽपि पद्मपुराणस्य लभेच्छ्रवणजं फलम् ॥ ४० ॥

Ia pun akan memperoleh pahala suci yang timbul dari mendengarkan Padma Purana.

Verse 41

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पद्मपुराणानुक्रमणिकावर्णनं नाम त्रिनवतितमोऽध्यायः ॥ ९३ ॥

Demikian berakhir bab ke-93, “Uraian Anukramaṇikā (daftar isi) Padma Purana”, dalam Bagian Pertama Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, pada Kisah Agung, pada Pāda keempat.