Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Keśinī’s Inquiry to Bāhuka and the Emotional Signs of Concealed Identity (केशिन्याः बाहुकपरीक्षा)

अकाम इव तं राजा गणयस्वेत्युवाच ह | एकदेशं च शाखाया: समादिष्ट॑ मयानघ,राजाने मानो अनिच्छासे कहा--“अच्छा, गिन लो। अश्वविद्याके तत्त्वको जाननेवाले निष्पाप बाहुक! मेरे बताये अनुसार तुम शाखाके एक ही भागको गिनो। इससे तुम्हें बड़ी प्रसन्नता होगी'। बाहुकने रथसे उतरकर तुरंत ही उस वृक्षको काट डाला

Bṛhadaśva uvāca: akāma iva taṃ rājā gaṇayasveti uvāca ha | ekadeśaṃ ca śākhāyāḥ samādiṣṭaṃ mayānagha, rājānaṃ māno ’nicchāse—“acchā, gaṇaya lo | aśvavidyāyāḥ tattvaṃ jānann anagha bāhuka! mayā yathādiṣṭaṃ tvaṃ śākhāyā ekadeśam eva gaṇaya | etena te mahān prītiḥ bhaviṣyati” iti | bāhuko rathāt avatīrya tūrṇam eva taṃ vṛkṣaṃ chittvā pātayām āsa |

Sang raja, seolah enggan, berkata, “Baiklah—hitunglah. Wahai yang tak bercela, hitunglah hanya satu bagian dari dahan itu, sebagaimana telah kuperintahkan.”

अकामःunwilling
अकामः:
Karta
TypeAdjective
Rootअकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
गणयस्वcount (you)!
गणयस्व:
TypeVerb
Rootगणय् (गण् + णिच्)
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
indeed/for emphasis
:
TypeIndeclinable
Root
एकदेशम्one part/portion
एकदेशम्:
Karma
TypeNoun
Rootएकदेश
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
शाखायाःof the branch
शाखायाः:
TypeNoun
Rootशाखा
FormFeminine, Genitive, Singular
समादिष्टम्ordered/commanded
समादिष्टम्:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√दिश्
FormMasculine, Accusative, Singular, Past passive participle (क्त)
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
अनघO sinless one
अनघ:
TypeNoun
Rootअनघ
FormMasculine, Vocative, Singular

बृहदश्च उवाच

बृहदश्व (Bṛhadaśva)
राजा (the king)
बाहुक (Bāhuka)
रथ (chariot)
शाखा (branch)
वृक्ष (tree)
अश्वविद्या (horsemanship)