Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Rathaghoṣa–Saṃjñāna: Damayantī’s Inference and the Dispatch of the Envoy (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 71)

ऐकाग्रयं च तथोत्साहं हयसंग्रहणं च तत्‌ । परं यत्नं च सम्प्रेक्ष्य परां मुदमवाप ह,उसकी वह एकाग्रता, वह उत्साह, घोड़ोंको काबूमें रखनेकी वह कला और वह उत्तम प्रयत्न देखकर उन्हें बड़ी प्रसन्नता प्राप्त हुई

aikāgryaṃ ca tathotsāhaṃ hayasaṃgrahaṇaṃ ca tat | paraṃ yatnaṃ ca samprekṣya parāṃ mudam avāpa ha ||

Melihat ketekunannya yang terpusat, semangatnya yang menyala, kemahirannya mengendalikan kuda-kuda, serta upayanya yang luar biasa, Ṛtuparṇa pun dipenuhi sukacita yang besar.

ऐकाग्र्यम्one-pointed concentration
ऐकाग्र्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootऐकाग्र्य
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तथाlikewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उत्साहम्energy; enthusiasm
उत्साहम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्साह
FormMasculine, Accusative, Singular
हय-संग्रहणम्the restraining/handling of horses
हय-संग्रहणम्:
Karma
TypeNoun
Rootहय-संग्रहण
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तत्that (skill/act)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
परम्supreme; excellent
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Accusative, Singular
यत्नम्effort
यत्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootयत्न
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सम्प्रेक्ष्यhaving observed; seeing
सम्प्रेक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्+प्रेक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
पराम्great; highest
पराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Accusative, Singular
मुदम्joy; delight
मुदम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुद्
FormFeminine, Accusative, Singular
अवापobtained; attained
अवाप:
TypeVerb
Rootअव्+आप्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
indeed (particle)
:
TypeIndeclinable
Root

ऋचुपर्ण उवाच

Ṛtuparṇa
H
horses