Shloka 19

ततः सददश्वांश्वतुर: कुलशीलसमन्वितान्‌ | योजयामास कुशलो जवयुक्तान्‌ रथे नल:,तब चतुर एवं कुशल राजा नलने अच्छी जाति और उत्तम स्वभावके चार वेगशाली घोड़ोंको रथमें जोता

tataḥ sa dadarśāśvān śvaturāḥ kulaśīlasamanvitān | yojayāmāsa kuśalo javayuktān rathe nalaḥ ||

Lalu ia melihat empat ekor kuda yang tangkas, berketurunan baik dan berwatak elok. Nala, yang terampil dalam pekerjaan itu, memasangkan kuda-kuda terlatih untuk kecepatan itu pada kereta.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
FormAvyaya
सदश्वान्good horses
सदश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootसदश्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
चतुरःfour
चतुरः:
Karma
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
कुलशीलसमन्वितान्endowed with good lineage and character
कुलशीलसमन्वितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootकुलशीलसमन्वित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
योजयामासyoked, harnessed
योजयामास:
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
FormPerfect (Periphrastic), 3rd person, Singular, Parasmaipada
कुशलःskilled
कुशलः:
Karta
TypeAdjective
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
जवयुक्तान्endowed with speed
जवयुक्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootजवयुक्त (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
रथेin the chariot
रथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
नलःNala
नलः:
Karta
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

ऋचुपर्ण उवाच

N
Nala
H
horses
C
chariot

Educational Q&A

Competence and disciplined action are virtues in themselves: a king like Nala demonstrates dharmic steadiness through skillful, timely performance of necessary duties, even in ordinary tasks such as harnessing horses.

In the Nalopākhyāna episode, the speaker describes how Nala, being highly skilled, selects four swift, well-bred, good-tempered horses and harnesses them to the chariot, preparing for rapid travel.