Shloka 33
ऋतुपर्णस्य विदर्भयात्रा-निश्चयः तथा बाहुकस्य हयपरिक्षा (Ṛtuparṇa’s resolve to go to Vidarbha and Bāhuka’s examination of horses)
Devanagari script
अपकृष्य च लज्जां सा स्वयमुक्तवती नृप । प्रयतन्तां तव प्रेष्या: पुण्यश्लोकस्य मार्गणे,“नरेश्वरर उसने लाज छोड़कर स्वयं अपने मुँहसे कहा है, अतः आपके सेवक पुण्यश्लोक महाराज नलका पता लगानेका प्रयत्न करें"
Transliteration
apakṛṣya ca lajjāṃ sā svayam uktavatī nṛpa | prayatantāṃ tava preṣyāḥ puṇyaślokasya mārgaṇe ||
Translation
Wahai Raja, menyingkirkan rasa malunya, ia sendiri telah berkata: “Biarlah para abdi paduka berusaha sekuat tenaga menelusuri jejak Puṇyaśloka, Raja Nala.”
Word by Word
अपकृष्यhaving drawn away/put aside
अपकृष्य:
Karma
TypeVerb
Rootअपकृष् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
लज्जाम्shame/modesty
लज्जाम्:
Karma
TypeNoun
Rootलज्जा
FormFeminine, Accusative, Singular
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormFeminine, Nominative, Singular
स्वयम्herself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
उक्तवतीhaving said/said
उक्तवती:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्तवत् (past active participle), Feminine, Nominative, Singular
नृपO king
नृप:
Sampradana
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रयतन्ताम्let (them) strive/endeavour
प्रयतन्ताम्:
TypeVerb
Rootयत् (धातु) (प्र + यत्)
Formलोट् (imperative), आत्मनेपद, Third, Plural
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
प्रेष्याःservants/attendants
प्रेष्याः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रेष्य
FormMasculine, Nominative, Plural
पुण्यश्लोकस्यof the famed/virtuous-renowned one
पुण्यश्लोकस्य:
TypeAdjective
Rootपुण्यश्लोक
FormMasculine, Genitive, Singular
मार्गणेin the search/in seeking
मार्गणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमार्गण
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
युदेव उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraP
Puṇyaśloka (King Nala)T
the woman speaker (sā)P
preṣyāḥ (attendants/servants)Sandhi Notes