Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Sudeva Identifies Damayantī in Cedi (सुदेवेन दमयन्ती-परिचयः)

असहाया नरेभ्यश्षु नोद्धिजस्यमरप्रभे । “मेघमालामें प्रकाशित होनेवाली बिजलीकी भाँति तुम इस दुःखमें भी कैसी तेजस्विनी दिखायी देती हो। मुझसे बताओ, तुम कौन हो? किसकी स्त्री हो? यद्यपि तुम्हारे शरीरपर कोई आभूषण नहीं है तो भी तुम्हारा यह रूप मानव-जगत्‌का नहीं जान पड़ता। देवताकी- सी दिव्य कान्ति धारण करनेवाली वत्से! तुम असहाय-अवस्थामें होकर भी लोगोंसे डरती क्यों नहीं हो?' ।। तच्छुत्वा वचन तस्या भेमी वचनमत्रवीत्‌,उसकी वह बात सुनकर भीमकुमारीने कहा--

Bṛhad-aśva uvāca: Asahāyā narebhyaś ca no dvidyase ’maraprabhe? Meghamālāyāṃ prakāśamānā vidyud iva tvaṃ duḥkhe ’pi kathaṃ tejasvinī dṛśyase. Brūhi me—kā tvaṃ? kasya bhāryā? Yady api te śarīre nālaṅkārāḥ santi, tathāpi te rūpaṃ mānuṣa-lokasya na pratibhāti. Devatā-sadṛśīṃ divyāṃ kāntiṃ dhārayantī vatsa! asahāyā satī ’pi kathaṃ lokebhyo na bibheṣi? Tat śrutvā tasyā vacanaṃ Bhīmī vacanam abravīt.

Bṛhad-aśva berkata: “Wahai yang bercahaya, mengapa engkau tidak takut kepada manusia meski tanpa pelindung? Laksana kilat yang menyambar di tengah gugusan awan, bahkan dalam duka ini pun engkau tampak berkilau ganjil. Katakan padaku—siapakah engkau, dan istri siapa engkau? Walau tanpa perhiasan, keelokanmu tidak tampak berasal dari dunia manusia. Gadis manis, yang memancarkan sinar ilahi bak seorang dewi—bagaimana mungkin engkau, seorang diri, tidak gentar terhadap laki-laki?” Mendengar kata-katanya, sang dara Bhīmī menjawab.

असहायाhelpless (she)
असहाया:
Karta
TypeAdjective
Rootअसहाय
FormFeminine, Nominative, Singular
नरेभ्यःfrom men
नरेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Ablative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
उद्विजसेyou fear / are anxious
उद्विजसे:
TypeVerb
Rootउद्विज्
FormPresent, Second, Singular, Atmanepada
अमरप्रभेO one with divine (immortal-like) radiance
अमरप्रभे:
TypeNoun
Rootअमरप्रभा
FormFeminine, Vocative, Singular

बृहदश्चव उवाच

बृहदश्व (Bṛhad-aśva)
भीमी / भीमकुमारी (Bhīmī, the maiden)
मेघमाला (cloud-mass)
बिजली / विद्युत् (lightning)
देवता (gods/immortals)
मानव-जगत् (human world)