Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

दमयन्त्याः अरण्यविहारः — Damayantī’s Passage through the Wilderness

एष विन्ध्यो महाशैल: पयोष्णी च समुद्रगा । आश्रमाश्च महर्षीणां बहुमूलफलान्विता:,“यह महान्‌ पर्वत विन्ध्य दिखायी दे रहा है और यह समुद्रगामिनी पयोष्णी नदी है। यहाँ महर्षियोंके बहुत-से आश्रम हैं, जहाँ प्रचुर मात्रामें फल-मूल उपलब्ध हो सकते हैं। यह विदर्भदेशका मार्ग है और वह कोसलदेशको जाता है। दक्षिण दिशामें इसके बादका देश दक्षिणापथ कहलाता है”

bṛhadaśva uvāca | eṣa vindhyo mahāśailaḥ payoṣṇī ca samudragā | āśramāś ca maharṣīṇāṃ bahu-mūla-phalānvitāḥ |

Bṛhadaśva berkata: “Lihatlah gunung Vindhya yang agung ini, dan sungai Payoshnī yang mengalir menuju samudra. Di sini pun ada pertapaan para maharsi, kaya akan umbi dan buah-buahan.”

एषःthis (one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विन्ध्यःVindhya (mountain)
विन्ध्यः:
Karta
TypeNoun
Rootविन्ध्य
FormMasculine, Nominative, Singular
महाशैलःgreat mountain
महाशैलः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाशैल
FormMasculine, Nominative, Singular
पयोष्णीPayoshni (river)
पयोष्णी:
Karta
TypeNoun
Rootपयोष्णी
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
समुद्रगाgoing to the sea, sea-going
समुद्रगा:
Karta
TypeAdjective
Rootसमुद्रग
FormFeminine, Nominative, Singular
आश्रमाःhermitages
आश्रमाः:
Karta
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
महर्षीणाम्of great sages
महर्षीणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Genitive, Plural
बहु-मूल-फल-अन्विताःendowed with many roots and fruits
बहु-मूल-फल-अन्विताः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहुमूलफलान्वित
FormMasculine, Nominative, Plural

बृहृदश्च उवाच

B
Bṛhadaśva
V
Vindhya (mountain)
P
Payoshnī (river)
Ā
āśramas (hermitages)
M
maharṣis (great sages)