Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

नलस्य दमयन्त्युत्सर्गः

Nala’s Abandonment of Damayantī in the Lodging Hall

नायमस्तीति दु:खार्ता व्रीडिता जग्मुरालयान्‌ । तथा तदभवद्‌ दूत॑ पुष्करस्य नलस्य च । युधिष्ठिर बहून्‌ मासान्‌ पुण्यश्लोकस्त्वजीयत

nāyam astīti duḥkhārtā vrīḍitā jagmur ālayān | tathā tad abhavad dūta puṣkarasya nalasya ca | yudhiṣṭhira bahūn māsān puṇyaślokas tv ajīyata

Dengan mengira, “Ia tidak ada di sini,” mereka dilanda duka dan, dengan malu, kembali ke rumah masing-masing. Dan demikianlah jadinya, wahai utusan, bagi Puṣkara dan Nala. Wahai Yudhiṣṭhira, selama berbulan-bulan Sang Puṇyaśloka (Nala) tetap tak terkalahkan.

nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
ayamthis (one)
ayam:
Karta
TypePronoun
Rootidam
Formmasculine, nominative, singular
astiis/exists
asti:
TypeVerb
Rootas
Formpresent indicative, 3rd, singular, parasmaipada
itithus/“...”, (quotative)
iti:
TypeIndeclinable
Rootiti
duḥkha-ārtāḥafflicted by sorrow
duḥkha-ārtāḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootduḥkha-ārta
Formfeminine, nominative, plural
vrīḍitāḥashamed
vrīḍitāḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootvrīḍita
Formfeminine, nominative, plural
jagmuḥwent
jagmuḥ:
TypeVerb
Rootgam
Formperfect, 3rd, plural, parasmaipada
ālayānto their dwellings/homes
ālayān:
Karma
TypeNoun
Rootālaya
Formmasculine, accusative, plural
tathāso/likewise
tathā:
TypeIndeclinable
Roottathā
tatthat (situation/thing)
tat:
Karta
TypePronoun
Roottad
Formneuter, nominative, singular
abhavathappened/was
abhavat:
TypeVerb
Rootbhū
Formimperfect, 3rd, singular, parasmaipada
dūtaḥthe messenger
dūtaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdūta
Formmasculine, nominative, singular
puṣkarasyaof Puṣkara
puṣkarasya:
TypeNoun
Rootpuṣkara
Formmasculine, genitive, singular
nalasyaof Nala
nalasya:
TypeNoun
Rootnala
Formmasculine, genitive, singular
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
yudhiṣṭhiraO Yudhiṣṭhira
yudhiṣṭhira:
TypeNoun
Rootyudhiṣṭhira
Formmasculine, vocative, singular
bahūnmany
bahūn:
TypeAdjective
Rootbahu
Formmasculine, accusative, plural
māsānmonths
māsān:
Karma
TypeNoun
Rootmāsa
Formmasculine, accusative, plural
puṇya-ślokaḥthe renowned one (of holy fame)
puṇya-ślokaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootpuṇya-śloka
Formmasculine, nominative, singular
tubut/indeed
tu:
TypeIndeclinable
Roottu
ajīyatawas not conquered/was undefeated
ajīyata:
TypeVerb
Rootji
Formimperfect, 3rd, singular, ātmanepada (passive sense)

ब॒हृदश्चव उवाच

B
Bṛhadaśva
Y
Yudhiṣṭhira
N
Nala
P
Puṣkara
D
dūta (messenger)
Ā
ālayāḥ (homes/abodes)