Previous Verse

Shloka 333

दमयन्त्याः व्याकुलता — स्वयंवरसंनिपातः — देवदूतयाचनम्

Damayantī’s Distress, Proclamation of the Svayaṃvara, and the Gods’ Request

प्रतिज्ञातो वने वासो राजमध्ये मया हायम्‌ । महाबाहो! केशव! तेरहवें वर्षके बाद आप मेरे सम्पूर्ण शत्रुओंको उनके बन्धु- बान्धवोंसहित नष्ट कीजियेगा। ऐसा करके आप मेरे सत्य (वनवासके लिये की गयी प्रतिज्ञा)-की रक्षा कीजिये। मैंने राजाओंकी मण्डलीमें वनवासकी प्रतिज्ञा की है

pratijñāto vane vāso rājamadhye mayā hy ayam | mahābāho! keśava! trayodaśe varṣe gate tvam mama samastān śatrūn bandhu-bāndhava-sahitān nāśaya | evaṃ kṛtvā mama satyasya (vanavāsa-pratijñāyāḥ) rakṣāṃ kuru | mayā rājamāṇḍalye vane vāsaḥ pratijñātaḥ |

Yudhiṣṭhira berkata: “Di tengah sidang para raja aku sungguh telah bersumpah untuk tinggal di hutan. Wahai Keśava yang berlengan perkasa, setelah tahun ketiga belas genap, binasakanlah semua musuhku beserta sanak keluarga dan sekutu mereka. Dengan demikian, jagalah kebenaranku—ikrar pengasingan ini—sebab di majelis kerajaanlah aku mengucapkan sumpah tinggal di rimba.”

प्रतिज्ञातःpromised/pledged
प्रतिज्ञातः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतिज्ञा (प्रति+ज्ञा)
FormMasculine, Nominative, Singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
वासःdwelling/residence
वासः:
Karta
TypeNoun
Rootवास
FormMasculine, Nominative, Singular
राजमध्येin the midst of kings / in the royal assembly
राजमध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजमध्य
FormMasculine, Locative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
indeed/for emphasis
:
TypeIndeclinable
Root
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
TypeNoun
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Vocative, Singular
केशवO Keshava (Krishna)
केशव:
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Vocative, Singular
त्रयोदशात्after the thirteenth (year) / from the thirteenth
त्रयोदशात्:
Apadana
TypeNumeral
Rootत्रयोदश
Form—, Ablative, Singular
वर्षात्from/after the year
वर्षात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, Ablative, Singular
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
ममof me / my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
सम्पूर्णान्all/entire
सम्पूर्णान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्पूर्ण
FormMasculine, Accusative, Plural
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Plural
बन्धु-बान्धव-सहितान्together with (their) kinsmen and relatives
बन्धु-बान्धव-सहितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Accusative, Plural
नाशयिष्यसिyou will destroy
नाशयिष्यसि:
TypeVerb
Rootनश् (नाशयति, caus.)
FormSimple Future (Luṭ), 2, Singular, Parasmaipada
एवम्thus/in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (क्त्वा), —
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
सत्यस्यof the truth / of the vow
सत्यस्य:
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Genitive, Singular
रक्षाम्protection/safeguarding
रक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
कुरुdo / perform
कुरु:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative (Loṭ), 2, Singular, Parasmaipada
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
मण्डल्याम्in the assembly/circle
मण्डल्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमण्डली
FormFeminine, Locative, Singular
वनवासःforest-dwelling / exile in the forest
वनवासः:
Karta
TypeNoun
Rootवनवास
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिज्ञातःwas promised/was vowed
प्रतिज्ञातः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतिज्ञा (प्रति+ज्ञा)
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
K
Keśava (Kṛṣṇa)
T
the assembly of kings (rājamāṇḍalya/rājamadhya)
E
enemies (śatravaḥ)
K
kinsmen and allies (bandhu-bāndhavāḥ)