Shloka 24

पश्चिमानि च राष्ट्राणि शतश: सागरान्तिकान्‌ । पह्ववान्‌ दरदान्‌ सर्वान्‌ किरातान्‌ यवनाछ्छकान्‌,“उस समय सब भूमिपाल पाण्डवोंके शस्त्रोंके तेजसे भयभीत थे। अंग, वंग, पुण्ड्र, उड़, चोल, द्राविड़, आन्ध्र, सागरतटवर्ती द्वीप तथा समुद्रके समीप निवास करनेवाले जो राजा थे, वे सभी राजसूययज्ञमें उपस्थित थे। सिंहल, बर्बर, म्लेच्छ, लंकानिवासी, पश्चिमके राष्ट्र सागरके निकटवर्ती सैकड़ों प्रदेश, पह्लव, दरद, समस्त किरात, यवन, शक, हारहूण, चीन, तुषार, सैन्धव, जागुड़, रामठ, मुण्ड, स्त्रीराज्य, तंगण, केकय, मालव तथा काश्मीरदेशके नरेश भी राजसूययज्ञमें बुलाये गये थे और मैंने उन सबको आपके यज्ञमें रसोई परोसते देखा था

paścimāni ca rāṣṭrāṇi śataśaḥ sāgarāntikān | pahlavān daradān sarvān kirātān yavanācchakān ||

Sañjaya berkata: “Ada pula ratusan negeri di barat yang terletak di sepanjang pesisir samudra—bersama kaum Pahlava, Darada, seluruh Kirāta, serta Yavana dan Śaka.”

पश्चिमानिwestern
पश्चिमानि:
Karma
TypeAdjective
Rootपश्चिम
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
राष्ट्राणिkingdoms/regions
राष्ट्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Accusative, Plural
शतशःby hundreds; in hundreds
शतशः:
TypeIndeclinable
Rootशतशस्
सागरान्तिकान्dwelling near the sea
सागरान्तिकान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसागरान्तिक
FormMasculine, Accusative, Plural
पह्लवान्Pahlavas
पह्लवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपह्लव
FormMasculine, Accusative, Plural
दरदान्Daradas
दरदान्:
Karma
TypeNoun
Rootदरद
FormMasculine, Accusative, Plural
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
किरातान्Kiratas
किरातान्:
Karma
TypeNoun
Rootकिरात
FormMasculine, Accusative, Plural
यवनान्Yavanas (Greeks/foreigners)
यवनान्:
Karma
TypeNoun
Rootयवन
FormMasculine, Accusative, Plural
शकान्Sakas (Scythians)
शकान्:
Karma
TypeNoun
Rootशक
FormMasculine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
paścimāni rāṣṭrāṇi (western kingdoms)
S
sāgara (the sea)
P
Pahlavas
D
Daradas
K
Kirātas
Y
Yavanas
Ś
Śakas

Educational Q&A

The verse highlights dharmic sovereignty expressed through ritual and acknowledged order: a righteous king’s influence is shown by the willing presence/recognition of many peoples, including distant and foreign groups, within a shared framework of obligation and ceremony rather than sheer coercion.

Sañjaya is enumerating the many regions and peoples associated with the great assembly connected to Yudhiṣṭhira’s rājasūya (as recalled in the broader passage): western coastal realms and groups like the Pahlavas, Daradas, Kirātas, Yavanas, and Śakas are named to convey the scale and diversity of those drawn to the event.