Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Sūrya-stava: Dhaumya’s Counsel and the Aṣṭaśata-nāma of Sūrya

ज्योतींषि त्वयि सर्वाणि त्वं सर्वज्योतिषां पति: । त्वयि सत्यं च सत्त्वं च सर्वे भावाश्व॒ साच्चिका:,ब्रद्मतोकसहित ऊपरके सातों लोकोंमें तथा अन्य सब लोकोंमें भी ऐसा कोई प्राणी नहीं दीखता जो आप भगवान्‌ सूर्यसे बढ़कर हो। भगवन्‌! जगतमें और भी बहुत-से महान्‌ शक्तिशाली प्राणी हैं; परंतु उनकी कान्ति और प्रभाव आपके समान नहीं हैं। सम्पूर्ण ज्योतिर्मय पदार्थ आपके ही अन्तर्गत हैं। आप ही समस्त ज्योतियोंके स्वामी हैं। सत्य, सत्त्व तथा समस्त सात्त्विक भाव आपमें ही प्रतिष्ठित हैं। 'शार्इ” नामक धनुष धारण करनेवाले भगवान्‌ विष्णुने जिसके द्वारा दैत्योंका घमंड चूर्ण किया है उस सुदर्शन चक्रको विश्वकर्माने आपके ही तेजसे बनाया है

jyotīṁṣi tvayi sarvāṇi tvaṁ sarvajyotiṣāṁ patiḥ | tvayi satyaṁ ca sattvaṁ ca sarve bhāvāś ca sāttvikāḥ ||

Yudhiṣṭhira berkata: “Segala cahaya bersemayam dalam dirimu; engkaulah penguasa setiap pelita langit. Dalam dirimu tegak kebenaran dan kemurnian, serta segala watak yang sāttvika. Maka kilau dan wibawamu menjadi ukuran tertinggi, yang tak dapat disamai oleh makhluk perkasa mana pun.”

ज्योतींषिlights, luminaries
ज्योतींषि:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Locative, Singular
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
सर्वall
सर्व:
TypeAdjective
Rootसर्व
Form—, —, —
ज्योतिषाम्of lights/luminaries
ज्योतिषाम्:
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Genitive, Plural
पतिःlord, master
पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Locative, Singular
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
Form—, —, —
सत्त्वम्goodness, purity; sattva
सत्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्त्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
Form—, —, —
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
भावाःstates, qualities, dispositions
भावाः:
Karta
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
Form—, —, —
सात्त्विकाःsattvic, pure
सात्त्विकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसात्त्विक
FormMasculine, Nominative, Plural

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
S
Sūrya (Sun-god)

Educational Q&A

The verse presents the Sun as the archetypal source of illumination and, symbolically, of moral clarity: truth (satya) and purity (sattva) are said to be grounded in the divine. Ethically, it links inner virtue with the principle of light—what reveals, guides, and sustains dharma.

Yudhiṣṭhira addresses a deity in the mode of stuti (praise), exalting the Sun as supreme among luminous powers and as the seat of truth and sāttvika qualities. The speech functions as reverent invocation, establishing the deity’s greatness before seeking favor or guidance.