Shloka 24
अग्निवंशवर्णनम् (Agni-vaṃśa-varṇana) / The Genealogy and Function of Agni
Devanagari script
षण्णामात्मनि युक्तानामिन्द्रियाणां प्रमाथिनाम् । यो धीरो धारयेद् रश्मीन् स स्यात् परमसारथि:,जो धीर पुरुष अपने शरीरमें नित्य विद्यमान छः प्रमथनशील इन्द्रियरूपी अश्वोंकी बागडोर सँभालता है, वही उत्तम सारथि हो सकता है
Transliteration
ṣaṇṇām ātmani yuktānām indriyāṇāṁ pramāthinām | yo dhīro dhārayet raśmīn sa syāt paramasārathiḥ ||
Translation
Sang pemburu berkata: “Hanya dia pantas disebut kusir tertinggi: orang yang teguh dan menguasai diri, yang memegang erat tali kekang enam indria yang liar—yang terpasang pada Sang Diri di dalam tubuh.”
Word by Word
षण्णाम्of six
षण्णाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootषट्
Form—, Genitive, Plural
आत्मनिin the self/body
आत्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Locative, Singular
युक्तानाम्joined/attached (present)
युक्तानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormNeuter, Genitive, Plural
इन्द्रियाणाम्of the senses
इन्द्रियाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormNeuter, Genitive, Plural
प्रमाथिनाम्violent/impetuous
प्रमाथिनाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रमाथिन्
FormNeuter, Genitive, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
धीरःsteadfast, wise
धीरः:
Karta
TypeAdjective
Rootधीर
FormMasculine, Nominative, Singular
धारयेत्should hold/keep under control
धारयेत्:
TypeVerb
Rootधृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
रश्मीन्reins
रश्मीन्:
Karma
TypeNoun
Rootरश्मि
FormMasculine, Accusative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
परमसारथिःthe best charioteer
परमसारथिः:
Karta
TypeNoun
Rootपरम-सारथि
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
व्याध उवाच
Characters & Entities
V
vyādha (the hunter, speaker)Ā
ātman (self)I
indriyāṇi (the senses)R
raśmi (reins)S
sārathi (charioteer)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes