Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः

The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise

सदिशं च नभ: कायो वायुर्मनसि मे स्थित: । मया क्रतुशतैरिष्टं बहुभि: स्वाप्तदक्षिणै:,अग्नि मेरा मुख है, पृथ्वी चरण है, चन्द्रमा और सूर्य नेत्र हैं। द्युलोक मेरा मस्तक है। आकाश और दिशाएँ मेरे कान हैं तथा जल मेरे शरीरके पसीनेसे प्रकट हुआ है। दिशाओंसहित आकाश मेरा शरीर है। वायु मेरे मनमें स्थित है। मैंने पर्याप्त दक्षिणाओंसे युक्त अनेक शत यज्ञोंद्वारा यजन किया है

sadiśaṃ ca nabhaḥ kāyo vāyur manasi me sthitaḥ | mayā kratuśatair iṣṭaṃ bahubhiḥ svāptadakṣiṇaiḥ ||

Dengan segala penjuru, langit adalah tubuh-Ku; dan angin bersemayam di dalam batin-Ku. Aku telah melaksanakan ratusan yajña, masing-masing disertai dakṣiṇā yang melimpah dan dianugerahkan dengan semestinya.

सदिशम्together with the directions
सदिशम्:
Karta
TypeAdjective
Rootस-दिश् (दिश्-शब्दसहित)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
नभःsky, space
नभः:
Karta
TypeNoun
Rootनभस्
FormNeuter, Nominative, Singular
कायःbody
कायः:
Karta
TypeNoun
Rootकाय
FormMasculine, Nominative, Singular
वायुःwind
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
मनसिin (my) mind
मनसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Locative, Singular
मेof me, my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
स्थितःsituated, abiding
स्थितः:
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
क्रतु-शतैःwith hundreds of sacrifices
क्रतु-शतैः:
Karana
TypeNoun
Rootक्रतु + शत
FormNeuter, Instrumental, Plural
इष्टम्sacrificed, performed worship
इष्टम्:
TypeVerb
Rootयज् (धातु) → इष्ट (क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
बहुभिःwith many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormNeuter/Masculine/Feminine, Instrumental, Plural
स्वाप्त-दक्षिणैःwith duly-given fees (dakṣiṇās)
स्वाप्त-दक्षिणैः:
Karana
TypeAdjective
Rootस्वाप्त + दक्षिणा
FormNeuter/Masculine/Feminine, Instrumental, Plural

देव उवाच

D
Deva (the speaker)
D
diś (directions/quarters)
N
nabhas (sky/space)
V
vāyu (wind)
M
manas (mind)
K
kratu (Vedic sacrifice)
D
dakṣiṇā (sacrificial gift/fee)