Next Verse

Shloka 1

Nahūṣa as Ajagara: Virtue Hierarchy, Karmic Gati, and the Psychology of Mind–Intellect

इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत आजगरपर्वमें गन्धमादनसे प्रस्थानविषयक एक सौ छिह्तत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १७६ ॥/ हि न हुक है सप्तसप्तत्याधेकशततमोब< ध्याय: पाण्डवोंका गन्धमादनसे ह6/26:३40 4" 88:44 और विशाखयूप वनमें होते हुए सरस्वती-तटवर्ती द्वैतवनमें प्रवेश वैशम्पायन उवाच नगोत्तमं प्रस्रवणैरुपेतं दिशां गजै: किन्नरपक्षिभिश्न सुखं निवासं जहतां हि तेषां न प्रीतिरासीद्‌ भरतर्षभाणाम्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! पर्वतश्रेष्ठ गन्धमादन अनेकानेक निर्डरोंसे सुशोभित तथा दिग्गजों, किन्नरों और पक्षियोंसे सुसेवित होनेके कारण भरतवंशियों-में श्रेष्ठ पाण्डवोंके लिये एक सुखदायक निवास था, उसे छोड़ते समय उनका मन प्रसन्न नहीं था

vaiśampāyana uvāca |

nagottamaṃ prasravaṇair upetaṃ

diśāṃ gajaiḥ kinnarapakṣibhiś ca |

sukhaṃ nivāsaṃ jahatāṃ hi teṣāṃ

na prītir āsīd bharatarṣabhāṇām ||

Vaiśampāyana berkata: Wahai Janamejaya, Gandhamādana—gunung termulia—berhias banyak air terjun dan ramai didatangi gajah-gajah penjuru, para Kinnara, serta burung-burung. Bagi para Pāṇḍava, yang terbaik di garis Bharata, tempat itu adalah kediaman yang menenteramkan. Namun ketika mereka harus meninggalkan hunian damai itu, hati mereka tidak dipenuhi kegembiraan.

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
नग-उत्तमम्the best of mountains
नग-उत्तमम्:
Karma
TypeNoun
Rootनग + उत्तम
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रस्रवणैःwith springs/cascades
प्रस्रवणैः:
Karana
TypeNoun
Rootप्रस्रवण
FormNeuter, Instrumental, Plural
उपेतम्endowed/possessed
उपेतम्:
TypeAdjective
Rootउप-इ (उपेत)
Formक्त, Masculine, Accusative, Singular
दिशाम्of the quarters (directions)
दिशाम्:
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Genitive, Plural
गजैःby elephants
गजैः:
Karana
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Instrumental, Plural
किन्नर-पक्षिभिःby kinnaras and birds
किन्नर-पक्षिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकिन्नर + पक्षिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुखम्pleasant
सुखम्:
TypeAdjective
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
निवासम्dwelling-place
निवासम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिवास
FormMasculine, Accusative, Singular
जहताम्of those who were leaving
जहताम्:
TypeVerb
Rootहā (जहाति)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Genitive, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
प्रीतिःjoy/satisfaction
प्रीतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रीति
FormFeminine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
भरत-ऋषभाणाम्of the bulls among the Bharatas (best of the Bharatas)
भरत-ऋषभाणाम्:
TypeNoun
Rootभरत + ऋषभ
FormMasculine, Genitive, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
P
Pāṇḍavas
B
Bharata lineage (Bharatarṣabhas)
G
Gandhamādana mountain
W
Waterfalls/springs (prasravaṇas)
D
Directional elephants (diśāṃ gajās)
K
Kinnaras
B
Birds