Shloka 14
निवातकवचवधः — Arjuna’s Neutralization of the Nivātakavacas
Vajra-astra deployment
Devanagari script
दक्षिणस्यां दिशि यमं प्रत्यपश्यं व्यवस्थितम् । वरुणं देवराजं च यथास्थानमवस्थितम्,दक्षिण दिशाकी ओर दृष्टिपात करनेपर मुझे साक्षात् यमराज खड़े दिखायी दिये। वरुण और देवराज इन्द्र भी क्रमश: पश्चिम और पूर्व दिशामें यथास्थान खड़े हो गये
Transliteration
dakṣiṇasyāṃ diśi yamaṃ pratyapaśyaṃ vyavasthitam | varuṇaṃ devarājaṃ ca yathāsthānam avasthitam ||
Translation
Ketika aku memandang ke arah selatan, kulihat Yama sendiri berdiri siap siaga. Varuṇa dan raja para dewa, Indra, juga menempati tempat mereka masing-masing sebagaimana mestinya.
Word by Word
दक्षिणस्याम्in the southern (direction)
दक्षिणस्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदक्षिणा
FormFeminine, Locative, Singular
दिशिin the direction
दिशि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Locative, Singular
यमम्Yama
यमम्:
Karma
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिtowards
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
अपश्यम्I saw
अपश्यम्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Lan), First, Singular, Parasmaipada
व्यवस्थितम्standing/placed (in position)
व्यवस्थितम्:
TypeAdjective
Rootव्यवस्था
FormMasculine, Accusative, Singular
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरुण
FormMasculine, Accusative, Singular
देवराजम्king of the gods (Indra)
देवराजम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवराज
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
यथाas/according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
स्थानम्place/position
स्थानम्:
TypeNoun
Rootस्थान
FormNeuter, Accusative, Singular
अवस्थितम्standing/remaining (in place)
अवस्थितम्:
TypeAdjective
Rootअवस्था
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
A
ArjunaY
YamaV
VaruṇaI
IndraS
Southern direction (Dakṣiṇā diś)D
Directions/quarters (Diśaḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes