Shloka 3
Adhyāya 168: Arjuna’s counters to māyā-rains and the onset of darkness
Nivātakavaca engagement
Devanagari script
कथमर्जुन कालो<यं स्वर्गे व्यतिगतस्तव । कथं चास्त्राण्यवाप्तानि देवराजश्न तोषित:,“अर्जुन! स्वर्गमें तुम्हारा यह समय किस प्रकार बीता? कैसे तुमने दिव्यास्त्र प्राप्त किये और कैसे देवराज इन्द्रको संतुष्ट किया?
Transliteration
Vaiśampāyana uvāca: katham arjuna kālo 'yaṃ svarge vyatigatas tava | kathaṃ cāstrāṇy avāptāni devarājaś ca toṣitaḥ ||
Translation
Waiśampāyana berkata— “Arjuna, bagaimana masa ini engkau lalui di surga? Bagaimana engkau memperoleh senjata-senjata ilahi, dan dengan cara apa engkau menyenangkan Indra, raja para dewa?”
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
अर्जुनO Arjuna
अर्जुन:
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Vocative, Singular
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Locative, Singular
व्यतिगतःpassed/spent (gone by)
व्यतिगतः:
TypeVerb
Rootवि + अति + गम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्त्राणिweapons (divine missiles)
अस्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Nominative, Plural
अवाप्तानिobtained
अवाप्तानि:
TypeVerb
Rootअव + आप्
FormNeuter, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
देवराजम्the king of the gods (Indra)
देवराजम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवराज
FormMasculine, Accusative, Singular
तोषितःpleased/satisfied
तोषितः:
TypeVerb
Rootतुष्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaA
ArjunaS
SvargaI
Indra (Devarāja)D
Divine weapons (astrāṇi)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes