Previous Verse
Next Verse

Shloka 78

Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)

वने हास्मिन्‌ मनोरम्ये दिव्या: काननजा द्रुमा: । लताश्न विविधाकारा: पत्रपुष्पफलोपगा:,“इस मनोरम वनके वृक्ष और नाना प्रकारकी लताएँ दिव्य हैं। इन सबमें पत्र, पुष्प और फलोंकी बहुतायत है

vane hāsmin manoramye divyāḥ kānanajā drumāḥ | latāś ca vividhākārāḥ patra-puṣpa-phalopagāḥ ||

“Di rimba yang menawan ini, pepohonan hutan tampak laksana anugerah surgawi; dan sulur-sulur pun beraneka rupa—penuh daun, bunga, dan buah.”

वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
indeed/for emphasis
:
TypeIndeclinable
Root
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
मनोरम्येcharming/delightful
मनोरम्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमनोरम्य
FormNeuter, Locative, Singular
दिव्याःdivine/heavenly
दिव्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormMasculine, Nominative, Plural
काननजाःforest-born (growing in the forest)
काननजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकाननज
FormMasculine, Nominative, Plural
द्रुमाःtrees
द्रुमाः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Nominative, Plural
लताःcreepers/vines
लताः:
Karta
TypeNoun
Rootलता
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विविधाकाराःof various forms
विविधाकाराः:
Karta
TypeAdjective
Rootविविधाकार
FormFeminine, Nominative, Plural
पत्रपुष्पफलोपगाःabounding in leaves, flowers, and fruits
पत्रपुष्पफलोपगाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपत्रपुष्पफलोपग
FormFeminine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
F
forest (vana)
T
trees (drumāḥ)
C
creepers/vines (latāḥ)
L
leaves (patra)
F
flowers (puṣpa)
F
fruits (phala)

Educational Q&A

The verse highlights nature as a sustaining refuge: abundance and beauty in the forest imply a supportive moral cosmos where those living with discipline and dharma can be maintained even in exile.

The narrator Vaiśampāyana describes the forest setting as exceptionally beautiful and fruitful, establishing the scene and mood for events in the Vana Parva by emphasizing the richness of the woodland environment.